Право на работа во соодветни услови

 

Правото како што гласи во националното законодавство

Правото на работа во соодветни услови е регулирано како обврска на работодавецот за обезбедување безбедни работни услови во согласност со Законот за работни односи , односно „работодавецот мора да обезбеди услови за безбедност  на животот и здравјето на работниците во согласност со посебните прописи за заштита при работата“ (член 42), како и со други прописи.

Законот за безбедност и здравје при работа ги утврдува мерките за безбедност и здравје при работа, обврските на работодавецот и правата и обврските на вработените од областа на безбедноста и здравјето при работа, како и превентивните мерки за професионалните ризици, отстранувањето на ризичните фактори за несреќа, информирање, консултирање, обука на работниците и нивните  претставници и нивно учество во планирањето и преземањето мерки за безбедност и здравје при работа.

Законот за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност ги уредува стандардите за посебна заштита (на работа) на здравствените работници што работат со извори на јонизирачки зрачења, како и одредби за заштита на нивните права од работниот однос во специфичните услови во кои работат.

Колективниот  договор  за  здравство  во  Република  Македонија  регулира повеќе права од областа на заштитата на работниците (член 25): „На работникот кој работи во особено тешки, напорни и штетни по здравјето работи, а чие штетно влијание врз неговото здравје, односно работната способност не може во целост да се отстрани со заштитни мерки, работното време му се скратува сразмерно на штетното влијание врз неговото здравје, односно работна способност, но не пократко од 30 часа во работната недела.

Како особено тешки, напорни и штетни по здравјето работи се сметаат: јонизирачки  зрачења, работа со болни од заразни болести и со заразни материјали, работа на хируршки интервенции во операциски сали, работа во психијатријата, работа со лица со најтешки пречки во психофизичкиот развој, работа во судска медицина и патолошка анатомија.

Одобрение за работа со скратено работно време за работите од ставот 2 на овој член  дава  орган  на  државната  управа  надлежен  за  работи  во  областа  здравството,  по  претходно  прибавено  мислење  од  органот  на  медицина  на  трудот  и  мислење на репрезентативниот синдикат. Работното време од став еден од овој  член се смета како полно работно време“.

„Работодавецот е должен според научните методи и современи достигнувања да  го уреди со општ акт и да го организира процесот на трудот на начин на кој се обезбедува сигурност при работата и заштита на здравјето на вработените, односно да создава услови за работа и да ги презема пропишаните мерки и нормативи и други општо признати мерки за заштита при работа со кои се обезбедува психофизичкото здравје и личната безбедност на работниците“ (член 40).

„Работникот има право да одбие да работи ако му се заканува непосредна опасност по животот или здравјето, ако не се спроведени пропишаните мерки за заштита при работа“ (член 43), односно „работодавецот е должен работата на работникот да ја приспособи со работното место, со средствата за работа, со работните и технолошките постапки и намалување на штетното влијание на здравјето на работниците, да обезбеди редовни систематски прегледи на работниците кои  работат под посебни услови и кои доаѓаат во контакт со пациенти, токсични материи и други супстанции штетни по здравјето и прехранбени производи“ (член 44).

Дополнителни прописи

Законот за здравствена заштита, преку Правилникот за поблиски просторни услови, опрема и кадри (минимални стандарди) за основање и работење на здравствените  организации,  посредно врши  заштита  на  работата  на  здравствените работници, определувајќи ги минималните услови во однос на просторот и опремата потребни за работа на здравствените организации.

Етички кодекси

Кодексот на медицинската деонтологија на Лекарската комора на Македонија (член  12) и Кодексот на стоматолошката етика и деонтологија на Стоматолошката комора на Република Македонија (член 13) го регулираат ова прашање, имено: „лекарите имаат право и должност, преку своите стручни и други организации, да се изборат за соодветно вреднување на својата работа и да  
бидат заштитени од професионални ризици“.

Закон за работни односи

1 Закон за работни односи, Службен весник бр. 62/2005.pdf
2

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 139-2005.docx

3 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 161-2005.docx
4 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 134-2005.docx
5 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 187-2005.docx
6 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 111-2006.docx
7 Одлука на Уставен Суд У. бр. 188-2006.docx
8 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 170-2006.docx
9 Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 106/2008.pdf
10 Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 161/2008.pdf
11 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 200-2008.docx
12 Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 114/2009.pdf
13 Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 130/2009.pdf
13.1 Исправка на измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 149/2009.pdf
14 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 20-2009.docx
15 Пречистен текст на Закон за работни односи, Службен весник бр. 16/2010.pdf
16 Закон за измена на Закон за работни односи, Службен весник бр. 50/2010.pdf
17

Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 52/2010.pdf

18 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 176-2009.docx
19 Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 124/2010.pdf
20 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 263-2009.docx
21 Пречистен текст на Закон за работни односи, Службен весник бр. 158/2010.pdf
22 Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 47/2011.pdf
23 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 11-2012.pdf
24 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 39-2012.pdf
25 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 13-2013.pdf
26 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 25-2013.pdf
27

Закон за изменување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 170-2013.pdf

 28

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 187-2013.pdf

29

Одлука на Уставен суд, Службен весник бр. 106-2014.pdf

30 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 113-2014.pdf
31

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 27/2016.pdf

32

Закон за Работни односи, Одлука на Уставен Суд, У. бр. 114/2014, Службен весник бр. 134/2016.pdf

33

Закон за изменување и дополнување на Законот за работни односи, Службен весник бр. 120/2018.pdf

 34

Закон за изменување и дополнување на законот за работните односи, Службен весник на бр. 110/2019.pdf

35

Закон за изменување на законот за работните односи, Службен Весник бр. 267/2020.pdf

 

Закон за безбедност и здравје при работа

1 Закон за безбедност и здравје, Службен весник бр. 92/2007.pdf
2

Одлука на Уставен суд, У. бр. 255-2009.pdf

3 Одлука на Уставен суд, У.бр.160-2010.pdf
4 Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје, Службен весник бр. 136/2011.pdf
5 Одлука на Уставен суд, У. бр. 213-2011.pdf
6 Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр.23-2013.pdf
7 Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр.25-2013.pdf
8 Закон за дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 137/2013.pdf
9 Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен Весник бр. 164-2013.pdf
10 Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 158/2014.pdf
11 Закон за дополнување на законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 15/2015.pdf
12 Закон за изменување и дополнување на законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 129/2015.pdf
13 Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 192/2015.pdf
14

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 30/2016.pdf

15

Одлука на Уставен суд, У бр.12/2017.pdf

16

Одлука на Уставен суд, У бр. 63/2018.pdf

17

Правилник за знаци за безбедност и здравје при работа, Службен весник на бр. 107/2019.pdf

18

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 18/2020.pdf

 

Колективен договор за здравствена дејност

1 Колективен договор за здравствена дејност во РМ, Службен Весник бр. 60/2006.pdf
2 Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 156-2007.pdf
3 Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 17-2009.pdf
4 Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 88-2009.pdf
5 Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 60-2010.pdf
6 Анекс за дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 33-2011.pdf
7 Анекс за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр.5-2013.pdf
8 Спогодба за утврдување на најниската плата за најнизок степен на сложеност и за начинот на пресметување и исплата на платите во здравствената дејност, Службен весник бр. 158/2014.pdf
9

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник бр. 172/2014.pdf

10

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствена дејност на РМ, Службен весник бр. 118/2015.pdf

11

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствена дејност на РМ, Службен весник бр. 03/2016.pdf

12

Анекс за изменување и дополнување на колективен договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 75/2016.pdf

13

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник бр. 137/2016.pdf

14
15
16 Спогодба за утврдување на најниската плата за најнизок степен на сложеност и за начинот на пресметување и исплата на платите во здравствената дејност, Службен весник бр. 179/2018.pdf
 17 Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник на бр. 31/2019.pdf
 18 Анекс за изменување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник на бр. 32/2019.pdf
19 Анекс за изменување на колективниот договор за здравствената дејност на РСМ, Службен весник бр. 196/2019.pdf
20 Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на РМ, Службен весник бр. 219/2019.pdf
21 Анекс за изменување на колективниот договор за здравствената дејност на РСМ, Службен весник бр. 1/2020.pdf
22 Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник бр. 32/2020.pdf

 

Закон за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност

1

Закон за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен Весник бр. 48/2002.pdf

2

Закон за измена и дополнување на Закон за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен Весник бр. 135/2007.pdf

3

Пречистен текст на Закон за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен Весник бр. 154/2010.pdf

4

Закон за измена и дополнување на Закон за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен Весник бр. 53/2011.pdf

5

Закон за дополнување на Законот за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен Весник бр. 164-2013.pdf

6

Закон за дополнување на Законот за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен весник бр. 43-2014.pdf

7

Закон за изменување и дополнување на Закон за заштита од јонизирачко зрачење, Службен весник бр. 149/2015.pdf

8

Закон за изменување и дополнување на Законот за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен весник бр. 37/2016.pdf

9

Закон за изменување и дополнување на Законот за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен весник бр. 83/2018.pdf

 

Правилник за потребниот простор, опрема и стручен кадар за основање, почнување со работа и вршење на здравствена дејност во здравствени установи

1

Правилник за потребниот простор, опрема и стручен кадар за основање, почнување со работа и вршење на здравствена дејност во здравствени установи, Службен весник бр. 91/2013.pdf

2

Правилник за изменување и допoлнување на правилникот за потребниот простор, опрема и стручен кадар за основање, почнување со работа и вршење на здравствена дејност во здравствени установи, Службен весник бр. 125/2014.pdf

3

Правилник  за времетраењето на прегледите во специјалистичко-консултативните амбуланти и на давањето на специјалистичко-консултативни услуги со користење на медицинска опрема во здравствените установи во мрежата на секундарно и терцијарно ниво на здравствена заштита, Службен весник бр. 126/2018.pdf

 

1 Правилник за поблиски просторни услови, опрема и кадри за основање и работење на здравствените организации, Службен Весник бр. 11/1992.pdf (вон сила)
2 Правилник за изменување на Правилникот за поблиските.., Службен весник бр.25-1996.pdf (вон сила)
3 Правилник за дополнување на Правилникот за поблиските.., Службен весник бр.48-2002.pdf(вон сила)
4 Правилник за измена и дополнување на Правилникот за поблиските.., Службен весник бр.30-2005.pdf (вон сила)
5 Правилник за дополнување на Правилникот за поблиските.., Службен весник бр.62-2006.pdf (вон сила)
6 Правилник за измена и дополнување на Правилникот за поблиските.., Службен весник бр.113-2008.pdf (вон сила)
7 Правилник за дополнување на Правилникот за поблиските.., Службен весник бр.94-2010.pdf (вон сила)
8 Правилник за дополнување на Правилникот за поблиските.., Службен весник бр.32-2011.pdf (вон сила)

 

 

 

 

Право на штрајк

 

Правото како што гласи во националното законодавство

Правото на штрајк е гарантирано со Уставот на Република Македонија (член 38).  
Правото на штрајк е пропишано и со Законот за работни односи (член 236).

Посебните услови под кои здравствените работници може да го реализираат своето право на штрајк ги регулира Законот за здравствена заштита ­ „работниците во здравствените организации правото на штрајк можат да го остварат под услови да не се доведува во опасност животот и здравјето на граѓаните кои бараат здравствена заштита“ (член 171­а).

„Заради отстранување на штетните последици кои можат да настанат од неукажување на здравствена заштита на граѓаните за време на штрајк, органот на управување во здравствената организација е должен да обезбеди итна медицинска помош и минимална функција на сите организациски делови во процесот на работата.

Врз основа на преземените мерки работниците се должни да постапуваат по соодветните наредби.  

Доколку работниците не постапат по соодветните наредби, директорот е должен да го обезбеди остварувањето на работниот процес со заменување на соодветни работници.  

Работниците кои не ги извршуваат работните обврски вршат потешка повреда на работната дисциплина која претставува основа за престанок на работниот однос. Работите и задачите заради отстранување на штетните последици кои можат да настанат од неукажување на здравствена заштита на граѓаните за време на штрајк, со општ акт ги утврдува здравствената организација“ (член 171­б).

Дополнителни прописи

Во смисла на соодветна примена на овие одредби од аспект на функционирање  на здравствената заштита во услови на штрајк, значајна е функцијата на Државниот  санитарен  и  здравствен  инспекторат.  Според Законот  за  санитарна  и здравствена инспекција, „санитарната и здравствената инспекција опфаќаат  инспекциски надзор над спроведувањето на законите и другите прописи донесени врз основа на законите од областа на санитарно­хигиенската, епидемиолошката и на здравствената заштита на населението, здравственото осигурување и евиденциите во областа на здравството. Инспекцискиот надзор ги опфаќа просторот, објектите, просториите, уредите и опремата, дејностите и лицата кои вршат здравствена дејност, како и лицата кои на кој било начин можат штетно да влијаат врз здравјето на луѓето“ (член 2).

Етички кодекси

Кодексот на медицинската деонтологија на Лекарската комора на Македонија го уредува правото на лекарот ако утврди несоодветно однесување на пациентот, да го предупреди, а во краен случај и да го прекине процесот на лекувањето, освен ако здравствената состојба на болниот бара итна медицинска помош.  Доколку  не  постои  конкретна  опасност  за  животот  на  пациентот  или  друга  потреба  од  неодложна  лекарска  интервенција,  лекарот  има  право  да  бара изземање од натамошното лекување на пациентот во случај на постоење блиска  род нинска  или  емотивна  врска;  барања  од  пациентот,  неговото  семејство или старателот, кои се во спротивност со начелата на лекарската етика и Кривичниот законик; меѓусебен правен спор; доколку смета дека неговите стручни способности не се доволни за давање на потребната лекарска помош. Изземањето лекарот  
го бара во писмена форма од раководителот на здравствената институција (член 30).

 

Устав на РМ

1

Устав на РМ, Службен весник бр. 52/1991.pdf

2

Одлука за прогласување на амандмани I и II, Службен весник бр. 1/1992.pdf

3

Одлука за прогласување на амандманот III Службен весник бр. 31/1998.pdf

4

Одлука за прогласување на амандманите IV,V,VI,VII,VIII,IX,X,XI,XII,XIII,XIV,XV,XVI,XVII и XVIII, Службен весник бр. 91/2001.pdf

5

Одлука за прогласување на амнадманот XIX, Службен весник бр. 84/2003.pdf

6

Одлука за прогласување на амандманите XX,XXI,XII,XIII,XIV,XXV,XXVI,XVII,XVIII,XIX и XXX, Службен весник бр. 107/2005.pdf

7

Одлука за прогласување на амандманот XXXI, Службен весник бр. 03/2009.pdf

8

Одлука за прогласување на Амандманот XXXII, Службен весник на РМ бр.49-2011.pdf

9

Одлука за прогласување на Амандманите XXXIII до XXXVI, Службен весник бр. 6/2019.pdf

10 Уставен закон за спроведување на амандманите од XXXIII до XXXVI на Уставот на Република Македонија, Службен весник бр. 6/2019.pdf

 

Закон за работни односи

1

Закон за работни односи, Службен весник бр. 62/2005.pdf

2

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 139-2005.docx

3

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 161-2005.docx

4

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 134-2005.docx

5

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 187-2005.docx

6

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 111-2006.docx

7

Одлука на Уставен Суд У. бр. 188-2006.docx

8

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 170-2006.docx

9

Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 106/2008.pdf

10

Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 161/2008.pdf

11

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 200-2008.docx

12

Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 114/2009.pdf

13

Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 130/2009.pdf

13.1

Исправка на измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 149/2009.pdf

14

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 20-2009.docx

15

Пречистен текст на Закон за работни односи, Службен весник бр. 16/2010.pdf

16

Закон за измена на Закон за работни односи, Службен весник бр. 50/2010.pdf

17

Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 52/2010.pdf

18

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 176-2009.docx

19

Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 124/2010.pdf

20

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 263-2009.docx

21

Пречистен текст на Закон за работни односи, Службен весник бр. 158/2010.pdf

22

Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 47/2011.pdf

23

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 11-2012.pdf

24

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 39-2012.pdf

25

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 13-2013.pdf

26

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр.25-2013.pdf

27

Закон за изменување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 170-2013.pdf

 28

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 187-2013.pdf

29

Одлука на Уставен суд, Службен весник бр. 106-2014.pdf

30 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 113-2014.pdf
31

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 27/2016.pdf

32

Закон за Работни односи, Одлука на Уставен Суд, У. бр. 114/2014, Службен весник бр. 134/2016.pdf

33

Закон за изменување и дополнување на Законот за работни односи, Службен весник бр. 120/2018.pdf

 34

Закон за изменување и дополнување на законот за работните односи, Службен весник на бр. 110/2019.pdf

 35

Закон за изменување на законот за работните односи, Службен Весник бр. 267/2020.pdf

 

Закон за здравствена заштита

1

Закон за здравствена заштита, Службен весник бр. 43/2012 (во сила).pdf

2 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 145/2012 (во сила).pdf
3 Одлука на Уставен суд, У.бр. 59-2012.pdf
4 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 87-2013.pdf
5 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 164-2013.pdf
6

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 39-2014.pdf

 7

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 43-2014.pdf

8

Одлука на Уставен суд, Службен весник бр. 101-2014.pdf

9

Закон за изменување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 132/2014.pdf

10

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 188/2014.pdf

11

Закон за изменување и дополнување на законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 10/2015.pdf

12

Закон за изменување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 61/2015.pdf

13

Закон за изменување и дополнување на законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 154/2015.pdf

14

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 192/2015.pdf

15
16
 17
18
19
 20 Закон за изменување и дополнување на законот за здравствената заштита, Службен весник на бр. 153/2019.pdf
21 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 180/2019.pdf
 22 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 275/2019.pdf
23 Уредба со законска сила за примена на законот за здравствената заштита за време на вонредна состојба, Службен весник бр. 76/2020.pdf

 

1

Закон за здравствената заштита, Службен весник бр. 38/1991 (вон сила).pdf

2 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник  бр. 46/1993 (вон сила).pdf
3 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 55/1995 (вон сила).pdf
4 Закон за здравствената заштита (пречистен текст), Службен весник бр. 17/1997 (вон сила).pdf

5

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 137/1999 (вон сила).doc

6

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 10/2004 (вон сила).pdf

7

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 112/2003 (вон сила).doc

8

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник  бр. 84/2005 (вон сила).pdf

9 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник  бр. 111/2005 (вон сила).pdf

10

Закон за изменување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 65/2006 (вон сила).pdf

11

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита,  Службен весник  бр. 05/2007 (вон сила).pdf

12 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 45-2006 (вон сила).doc
13 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 28-2007 (вон сила).doc
14 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 42-2006 (вон сила).doc

15

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник  бр. 77/2008 (вон сила).pdf

16

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 67/2009 (вон сила).pdf

17 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 133-2009 (вон сила).doc

18

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 88/2010 (вон сила).pdf

19

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 44/2011 (вон сила).pdf

20 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 53/2011 (вон сила).pdf

 

 

Право на пресметување на стаж со зголемено траење

 

Правото како што гласи во националното законодавство

Правото на пресметување стаж со зголемено траење е регулирано со  Законот за пензиско и инвалидско осигурување на Република Македонија : „Стажот на осигурување се смета со зголемено траење кај осигурениците кои работат на особено тешки и по здравјето штетни места, како и на осигурениците кои работат  на работни места на кои по наполнувањето определени години живот не можат со успех да ја вршат својата професионална дејност. Степенот на зголемувањето на стажот на осигурување зависи од тежината на штетноста на работата, односно од природата на работата, така што работните места се распоредуваат во шест групи со тоа што секои 12 месеци ефективна работа се смета како 14, 15, 16, 17, односно 18 месеци стаж на осигурување“ (член 125).

Дополнителни прописи

Воведувањето  на  повеќестолбниот  пензиски  систем  во  Република  Македонија  донесе измени и во делот кој се однесува на пресметувањето стаж со зголемено траење. Специфичните законски решенија поврзани со вториот и со третиот пензиски столб не се обработени во овој прирачник.

Етички кодекси

Во етичките кодекси нема одредби кои експлицитно се однесуваат на ова право.

 

Колективен договор за здравствена дејност

1

Колективен договор за здравствена дејност во РМ, Службен Весник бр. 60/2006.pdf

2

Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 156-2007.pdf

3

Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 17-2009.pdf

4

Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 88-2009.pdf

5

Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 60-2010.pdf

6

Анекс за дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 33-2011.pdf

7

Анекс за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр.5-2013.pdf

8

Спогодба за утврдување на најниската плата за најнизок степен на сложеност и за начинот на пресметување и исплата на платите во здравствената дејност, Службен весник бр. 158/2014.pdf

9

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник бр. 172/2014.pdf

10

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствена дејност на РМ, Службен весник бр. 118/2015.pdf

11

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствена дејност на РМ, Службен весник бр. 03/2016.pdf

12

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на РМ, Службен весник бр. 75/2016.pdf

13

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник бр. 137/2016.pdf

14 Спогодба за дополнување на спогодбата за утврдување на најниската плата за најнизок степен на сложеност и за начинот на пресметување и исплата на платите во здравствената дејност, Службен весник бр. 137/2016.pdf
15 Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник бр. 80/2018.pdf
16 Спогодба за утврдување на најниската плата за најнизок степен на сложеност и за начинот на пресметување и исплата на платите во здравствената дејност, Службен весник бр. 179/2018.pdf
 17 Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник на бр. 31/2019.pdf
 18 Анекс за изменување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник на бр. 32/2019.pdf
19 Анекс за изменување на колективниот договор за здравствената дејност на РСМ, Службен весник бр. 196/2019.pdf
20 Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на РМ, Службен весник бр. 219/2019.pdf
21 Анекс за изменување на колективниот договор за здравствената дејност на РСМ, Службен весник бр. 1/2020.pdf
22 Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник бр. 32/2020.pdf

 

Закон за пензиското и инвалидското осигурување

1 Закон за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник на РМ бр.98-2012.pdf
2 Закон за дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр.166-2012.pdf
3 Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр.15-2013.pdf
4

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр.170-2013.pdf

5

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр.  43-2014.pdf

6

Закон за дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр.  44-2014.pdf

7

Закон за изменување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 97-2014.pdf

8

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 113-2014.pdf

9

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 160/2014.pdf

10

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување,  Службен весник бр. 188/2014.pdf

11

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 20/2015.pdf

12

Закон за дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 61/2015.pdf

13

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување 97/2015.pdf

14

Закон за изменување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 129/2015.pdf

15

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 147/2015.pdf

16

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 154/2015.pdf

17

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 173/2015.pdf

 18

Закон за изменување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 217/2015.pdf

 19

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 27/2016.pdf

20

Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Службен весник бр. 120/2016.pdf

21
22
23
24
 25
 26
 27
 28

 

1 Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 80/1993 (вон сила).pdf
2 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 14/1995 (вон сила).pdf
3 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 128-1995 (вон сила).docx
4 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 229-1995 (вон сила).docx
5 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 178-1996 (вон сила).docx
6 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 71/1996 (вон сила).pdf
7 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 202-1996 (вон сила).docx
8 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 32/1997 (вон сила).pdf
9 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр.24/2000 (вон сила).pdf
10 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 98-2000 (вон сила).docx
11 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 96/2000 (вон сила).pdf
12 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 5/2001 (вон сила).pdf
13 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 50/2001 (вон сила).pdf
14 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 23-2001, 24-2001 и 48-2001 (вон сила).docx
15 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 85/2003 (вон сила).pdf
16 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 50/2004 (вон сила).pdf
17 Закон за дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 4/2005 (вон сила).pdf
18 Закон за дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 84/2005 (вон сила).pdf
19 Закон за измена на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 101/2005 (вон сила).pdf
20 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 70/2006 (вон сила).pdf
21 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 193-2005 (вон сила).docx
22 Oдлука на Уставен Суд, У. бр. 151-2006 (вон сила).docx
23 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 153/2007 (вон сила).pdf
24 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 25-2008 (вон сила).docx
25 Oдлука на Уставен Суд, У. бр. 266-2007 (вон сила).docx
26 Закон за дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 152/2008 (вон сила).pdf
27 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 161/2008 (вон сила).pdf
28 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 81/2009 (вон сила).pdf
29 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 156/2009 (вон сила).pdf
30 Закон за измена на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 83/2010 (вон сила).pdf
31 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 83-2009 (вон сила).docx
32 Закон за измена на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 156/2010 (вон сила).pdf
33 Закон за дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 24/2011 (вон сила).pdf
34 Закон за измена и дополнување на Закон за пензиско и инвалидско осигурување на РМ, Службен весник бр. 51/2011 (вон сила).pdf

Право на самостојно укажување на здравствена заштита

 

Правото како што гласи во националното законодавство

Со Законот за здравствена заштита е регулирано дека здравствените работници со соодветно стручно образование (здравствени работници се лица со VII до IV степен стручна подготовка, односно лице со високо, више или средно насочено образование од областа на медицината, стоматологијата или фармацијата), завршен приправнички стаж, положен стручен испит и добиена лиценца за работа (за здравствените работници со високо образование), а за определени работи и работни задачи соодветна специјализација или супспецијализација, можат самостојно да даваат здравствена заштита (членови 138­140).

Дополнителни прописи/информации

Со Законот за здравствена заштита се регулирани и правата и обврските, како и статусот и стажот на приправниците­здравствени работници.  

„Здравствените организации и здравствените работници кои самостојно вршат  здравствена дејност со личен труд можат да примаат здравствени работници­приправници на неопределено време и приправници на определено време заради стручно оспособување за самостојно вршење на работите и задачите и полагање на стручниот испит (волонтери).  

Приправничкиот стаж на здравствените работници со висока стручна подготовка се врши во здравствени организации што ги исполнуваат пропишаните услови“ (член 141).  

„По завршувањето на приправничкиот стаж здравствените работници полагаат стручен испит.  

Здравствените  работници  со  средно,  више  и  високо  стручно  образование  во траење од три години стручниот испит го полагаат пред испитни комисии кои министерот за здравство ги образува во јавните здравствени установи.

Здравствените  работници  со  високо  образование  стручниот  испит  го  полагаат пред  испитни  комисии  кои  ги  образува  Лекарската,  Стоматолошката,  односно Фармацевтската комора од редот на лицата определени во согласност со членот 142, став 2, на овој закон.

Положениот стручен испит од ставот 3 на овој член за здравствените работници со високо образование од областа на медицината и стоматологијата е услов за добивање на основна лиценца” (член 143).  

„Приправничкиот стаж и стручниот испит што здравствените работници ги поминале и положиле во странство може да се признае во целост или делумно ако програмата за поминатиот стаж, односно програмата за полагање на стручниот испит не отстапува од програмата за приправничкиот стаж, односно програмата за стручниот испит донесени врз основа на овој закон.

За признавање на приправничкиот стаж и стручниот испит од ставот 1 на овој член здравствени работници со средно, више и високо стручно образование во траење од три години решава Министерството за здравство, а на здравствените работници со високо образование решава Лекарската, Стоматолошката, односно Фармацевтската комора“ (член 145).

Етички кодекси

Кодексот на медицинската деонтологија на Лекарската комора на Македонија и Кодексот на стоматолошката етика и деонтологија на Стоматолошката комора на Република Македонија го регулираат ова прашање.

„При  вршењето  на  својата  професија,  во  границите  на  со  неа  определените подрачја на работа и стручната оспособеност, лекарите се самостојни и независни, а за својата работа се одговорни пред сопствената совест, пред болниот, пред органите на Лекарската комора на Македонија и пред општеството“ (член 5).

„При вршење на својата професија докторот на стоматологија, во согласност со степенот на својата стручност, е самостоен и независен.

За  својата  работа  е  одговорен  пред  својата  совест,  пред  болниот  и  неговото семејство, пред органите на Стоматолошката комора на Македонија и пред Законот“ (член 5).

Закон за здравствена заштита

1

Закон за здравствена заштита, Службен весник бр. 43/2012 (во сила).pdf
2 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 145/2012 (во сила).pdf
3 Одлука на Уставен суд, У.бр. 59-2012.pdf
4 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 87-2013.pdf
5 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен Весник бр. 164-2013.pdf
6

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 39-2014.pdf

 7

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 43-2014.pdf

8

Одлука на Уставен суд, Службен весник бр. 101-2014.pdf

9

Закон за изменување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 132/2014.pdf

10

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 188/2014.pdf

11

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 10/2015.pdf

12

Закон за изменување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 61/2015.pdf

13 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 154/2015.pdf
14 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 192/2015.pdf
15
16
17
18
19
 20 Закон за изменување и дополнување на законот за здравствената заштита, Службен весник на бр. 153/2019.pdf
21 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 180/2019.pdf
 22 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 275/2019.pdf
23 Уредба со законска сила за примена на законот за здравствената заштита за време на вонредна состојба, Службен весник бр. 76/2020.pdf

 

 

Кодекс на медицинската деонтологија на Лекарската комора на Македонија.pdf

 

Кодекс на професионални етички должности и права на фармацевтите на Македонија.pdf

 

Кодекс на стоматолошката етика и деонтологија.pdf

Право на специјализација и супспецијализација

 

Правото како што гласи во националното законодавство

Со  Законот  за  здравствена  заштита,  „здравствените  работници  и  здравствените  соработници  со  високо  образование  можат  да  специјализираат  и  да супспецијализираат од определени гранки на медицината, стоматологијата, односно фармацијата“ (член 146, став 1).

Дополнителни прописи

Во дополнителните прописи се регулирани облиците, критериумите за распоредување на облиците и бодовите на стручното усовршување за стекнување со лиценца за работа и обновување на лиценцата за работа на здравствените работници, како и условите за стручниот испит на докторите на медицина и стоматологија и здравствените работници со високо образование од областа на фармацијата  
(види Литература).

Дополнително, Законот за здравствена заштита го пропишува следново: „Специјализацијата, односно супспецијализацијата на здравствените работници и здравствените соработници се врши според прописите со кои се уредуваат постдипломските студии ако со овој закон поинаку не е определено (член 146, став 2).

Гранките   на   специјализациите   и   супспецијализациите,   времето   на   нивното траење и деловите на стажот на специјализациите ги пропишува Министерството  за  здравство  по  претходно  мислење  на  соодветната  високообразовна организација“ (член 146, став 3).  

„Специјализацијата и супспецијализацијата на здравствените работници и здравствените соработници се врши според плановите и програмите што ги донесуваат соодветните високообразовни организации“ (член 147).  

„Специјализацијата и супспецијализацијата во делот во кој се остварува теоретска и практична настава во одредено траење се спроведува на соодветната високообразовна организација, а во останатиот дел се остварува во здравствените организации кои имаат соодветен простор, кадар и опрема.  

Високообразовните  организации  од  ставот  1  на  овој  член  можат  да  определат  надоместок  за  спроведување  на  теоретската  настава  и  за  полагање  на специјалистичкиот, односно супспецијалистичкиот испит со општ акт на кој министерот за здравство дава согласност.  

За спроведување на практичниот дел од специјализацијата, односно супспецијализацијата, високообразовните установи определуваат надоместок со општ акт, на  кој  министерот  за  здравство  дава  согласност,  на  товар  на  установата  што ги  упатува  на  специјализација,  во  согласност  со  програмата  за  потребите  од  специјалистички кадри.  

Поблиските услови од ставот 1 на овој член и траењето на деловите од специјализацијата  (турнусите)  ги  пропишува  министерот  за  здравство  по  претходно мислење на соодветната високообразовна институција.  

Министерот за здравство, врз основа на условите од ставот 4 на овој член, ги определува здравствените установи во кои се спроведува специјализацијата и супспецијализацијата на здравствените работници и на здравствените соработници“ (член 148).

„Здравствените работници со високо образование од областа на фармацијата и здравствените соработници можат да специјализираат ако имаат завршен приправнички стаж, положен стручен испит и една година работно искуство во струката по положувањето на стручниот испит.

Здравствените работници со високо образование од областа на медицината и стоматологијата  можат  да  специјализираат  ако  имаат  завршен  приправнички стаж, положен стручен испит и основна лиценца“ (член 149).  
„Министерството за здравство утврдува критериуми и донесува програма за потребите од специјалистички и супспецијалистички кадри.

Врз основа на критериумите и програмата од ставот 1 на овој член здравствените  организации  и  другите  организации  што  спроведуваат  здравствена  заштита   донесуваат   програма   за   стручно   усовршување,   специјализацијата  и супспецијализацијата на здравствените работници и здравствените соработници. Специјализацијата, односно супспецијализацијата на здравствените работници и здравствените соработници може да се планира и да се одобри само од гранките на медицината, стоматологијата, фармацијата и други области кои ја сочинуваат дејноста на здравствената и друга организација“ (член 150).

„Упатувањето  на  здравствените  работници  и  здравствените  соработници  на специјализација го вршат здравствените организации и другите организации кои спроведуваат здравствена заштита, по постапка и на начин утврдени со нивните општи акти во согласност со програмите од членот 150 на овој закон.  

Здравствената и друга организација актот за упатување на здравствениот работник на специјализација, заедно со доказите за исполнување на условите и доказ дека специјализацијата е одобрена во согласност со програмите од ставот 1 на овој  член.  го  доставува  на  соодветната  високообразовна  организација  заради упис за специјализација.

Високообразовните  организации  водат  евиденција  за  здравствените  работници кои се наоѓаат на специјализација и за остварувањето на програмата за специјализација“ (член 151).  

„Здравствен работник кој самостојно врши здравствена дејност со личен труд, вработените  кај  него  и  невработените  здравствени  работници  можат  да  се пријават за запишување на специјализација ако ги исполнуваат условите од членот 149 на овој закон“ (член 152).  

„Министерството  за  здравство  може  да  одобри  специјализација  на  странски државјанин ­ здравствен работник со завршен медицински, стоматолошки и фармацевтски факултет“ (член 153).

Законот за здравствена заштита уредува и можност за реализација на право на стекнување посебно звање ­ примариус. Здравствените работници со високо образование, кои имаат најмалку 15 години успешна работа во унапредувањето, организирањето  и  спроведувањето  на  здравствената  заштита,  положен  специјалистички испит, стручни или научни трудови, позитивни резултати во стручното издигање на кадрите, може да добијат звање примариус. Звањето примариус може да го добијат и лекарите, стоматолозите и дипломираните фармацевти и ако немаат положен специјалистички испит, ако ги исполнуваат условите од ставот 1 на овој член и ако имаат најмалку 15 години успешна работа. Звањето примариус го доделува посебна комисија што ја формира министерот за здравство. Поблиските услови за доделување на звањето примариус ги утврдува Министерството за здравство (член 160).

Етички кодекси

Според  Кодексот  на  медицинската  деонтологија  на  Лекарската  комора  на Македонија,  „лекарот  е  должен  постојано  да  се  обврзува  и  да  го  продлабочува  своето  стручно  и  научно  знаење.  Тој  е  должен  да  се  грижи  и  да  се  залага за стручната оспособеност, моралот и етиката на соработниците; јавно и отворено да предупредува за причините на болестите и активно да соработува во спречувањето и отстранувањето на болеста. Лекарот се залага за здравствено  воспитување  и  за  растеж  на  здравствената  свест  и  здравствената  култура  на луѓето. Лекарот треба да се залага за спречување на сето она што го загрижува здравјето на човекот, да се бори против општата заостанатост и надрилекарство“ (член 4).

Според членот 31, „образованието на медицинскиот персонал и организацијата на здравствената дејност, на болните во болниците и во нивните домови треба да им обезбедат ефикасно олеснување на нивните болести, колку што тоа го дозволуваат современото медицинско знаење и можности“.  

Членот  59  од  Кодексот  на  медицинската  деонтологија  на  Лекарската  комора  на  Македонија  утврдува  „должност  на  секој  лекар  во  постојаното  следење на достигнувањата на медицината и стручното усовршување. Стекнатото стручно знаење лекарот треба да го пренесува на своите колеги и на другите здравствени работници. Постојаниот развој и напредок на медицинската струка и на науката бара од лекарот постојано усовршување и образование во областа на медицинската теорија и практика, преку работа во самостојните стручни друштва, во здруженија, во научни и професионални установи“.

Во  согласност  со  членот  60,  лекарот  е  должен  постојано  да  се  грижи  за  зголемувањето на личните сознанија. Затоа настојува да ги збогати своите знаења од областа на хуманистичките, природно­научните и општествените науки.

Закон за здравствена заштита

1

Закон за здравствена заштита, Службен весник бр. 43/2012 (во сила).pdf
2 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 145/2012 (во сила).pdf
3 Одлука на Уставен суд, У.бр. 59-2012.pdf
4 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 87-2013.pdf
5 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен Весник бр. 164-2013.pdf
6

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 39-2014.pdf

 7

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 43-2014.pdf

8

Одлука на Уставен суд, Службен весник бр. 101-2014.pdf

9

Закон за изменување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 132/2014.pdf

10

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 188/2014.pdf

11

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 10/2015.pdf

12

Закон за изменување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 61/2015.pdf

13 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 154/2015.pdf
14 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 192/2015.pdf
15
16
17
18
19
 20 Закон за изменување и дополнување на законот за здравствената заштита, Службен весник на бр. 153/2019.pdf
 21 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 180/2019.pdf
 22 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 275/2019.pdf
 23 Уредба со законска сила за примена на законот за здравствената заштита за време на вонредна состојба, Службен весник бр. 76/2020.pdf

 

Кодекс на медицинската деонтологија на Лекарската комора на Македонија.pdf

Право на мирно решавање на спор

 

Правото како што гласи во националното законодавство

Законот за безбедност и здравје при работа овозможува посредување, a „за  прекршоците од членот 58 на овој закон, државните инспектори можат на сторителот на прекршокот да му понудат посредување и постигнување согласност со која сторителот на прекршокот треба да ги отстрани последиците од прекршокот“  (член 55, став 1).  

Законот за мирно решавање на работни спорови дефинира и регулира колективни и индивидуални работни спорови. Според членот 2, став 1, „како колективен работен спор, во смисла на овој закон, се смета спор по повод склучување, измена, дополнување или примена на колективен договор, остварување на правата на синдикално организирање и штрајк“.

„Како индивидуален работен спор, во смисла на овој закон, се смета спор по повод откажување договор за вработување и неисплата на најниската плата“ (член  3, став 1).

Со Законот за медијација  се определуваат начелата на медијацијата, поимот  за медијатор, постапката за медијација и организацијата на медијаторите.

Одредбите од овој закон ја уредуваат медијацијата во граѓански, трговски, работни, потрошувачки и во други спорни, односи меѓу физички и правни лица, со кои страните слободно можат да располагаат со своите барања, во согласност со закон, освен кога со закон не е пропишано поинаку.

Одредбите од овој закон се применуваат и во семејни и во кривични спорови доколку медијацијата одговара на природата на спорните односи и со посебен закон не е исклучена нејзината примена.

Медијацијата се води врз основа на договор постигнат меѓу страните пред или по почнувањето на судскиот спор, со или без упатување на судот или друг орган, освен кога со закон не е предвидена исклучива надлежност на суд или друг орган.

Во споровите од ставот 2 и од ставот 3 на овој член ќе се применуваат правилата и начелата дефинирани во овој закон, освен ако страните не се договорат поинаку (член 1).

Етички кодекси

Во соодветните етички кодекси нема одредби кои директно се однесуваат на ова  право.

Закон за мирно решавање на работни спорови

 

1 Закон за мирно решавање на работните спорови, Службен Весник бр. 87/2007.pdf
2 Закон за изменување и дополнување на Законот за мирно решавање на работните спорови, Службен весник бр. 27/2014.pdf
3

Исправка на законот за изменување и дополнување на законот за мирно решавање на работните спорови, Службен весник бр. 102/2014.pdf

4

Закон за изменување и дополнување на Законот за мирно решавање на работните спорови, Службен весник бр. 30/2016.pdf

 

Закон за медијација

1 Закон за медијација, Службен весник бр. 188/2013.pdf
2

Закон за изменување и дополнување на Законот за медијација, Службен весник бр. 148/2015.pdf

3

Закон за изменување и дополнување на Законот за медијација, Службен весник бр. 192/2015.pdf

4

Закон за дополнување на Законот за медијација, Службен весник бр. 55/2016.pdf

 5
 
1 Закон за медијација, Службен весник бр. 60/2006 (вон сила).pdf
2 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 117/2006 (вон сила).docx
3 Закон за измена на Законот за медијација, Службен весник бр. 22/2007 (вон сила).pdf
4 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 34-2007 (вон сила).docx
5 Закон за измена и дополнување на Законот за медијација, Службен весник бр. 114/2009 (вон сила).pdf
6 Пречистен текст на Законот за медијација, Службен весник бр. 138/2009 (вон сила).pdf

 

Закон за безбедност и здравје при работа

1

Закон за безбедност и здравје, Службен весник бр. 92/2007.pdf

2

Одлука на Уставен суд, У. бр. 255-2009.pdf

3

Одлука на Уставен суд, У.бр.160-2010.pdf

4

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје, Службен весник бр. 136/2011.pdf

5

Одлука на Уставен суд, У. бр. 213-2011.pdf

6

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр.23-2013.pdf

7

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр.25-2013.pdf

 8

Закон за дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 137/2013.pdf

9

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен Весник бр. 164-2013.pdf

10

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 158/2014.pdf

11

Закон за дополнување на законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 15/2015.pdf

12

Закон за изменување и дополнување на законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 129/2015.pdf

13

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 192/2015.pdf

14

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 30/2016.pdf

15

Одлука на Уставен суд, У бр.12/2017.pdf

16

Одлука на Уставен суд, У бр. 63/2018.pdf

 17

Правилник за знаци за безбедност и здравје при работа, Службен весник на бр. 107/2019.pdf

18

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 18/2020.pdf

 

Закон за заштита на правата на пациентите

1

Закон за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 82/2008

2

Закон за изменување  на Законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 12/2009

3

Закон за изменување  на Законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 53/2011

4

Закон за изменување и дополнување на законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 150/2015.pdf

5

Закон за изменување и дополнување на Законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 190/2019.pdf

Други права од работен однос

 

Здравствените работници, како и сите други професии и работни профили, уживаат и други права од работниот однос регулирани со Законот за работни односи:

­ - право на плата (член 105);
­ - право на утврдување на работното време (член 116 и 118);
­ - право на дневни и годишни одмори (член 132 и 137);
­ - право на образование на работници и право на платено отсуство од работа заради образование (член 154 и член  155).

Од аспект на заштитата на правата од работни односи значајно е да се истакне можноста за користење на Државниот инспекторат за труд, кој, во согласност со Законот за инспекција на трудот, „врши инспекциски надзор над примената на законите и другите прописи за работни односи, вработување и заштита при работа и на колективните договори, договорите за работа и другите акти, со кои се уредуваат и остваруваат правата, обврските и одговорностите на работниците и работодавците во областа на работните односи, вработувањето и заштитата при работа“ (член 1).

Закон за работни односи

1

Закон за работни односи, Службен весник бр. 62/2005.pdf

2

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 139-2005.docx

3

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 161-2005.docx

4

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 134-2005.docx

5

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 187-2005.docx

6

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 111-2006.docx

7

Одлука на Уставен Суд У. бр. 188-2006.docx

8

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 170-2006.docx

9

Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 106/2008.pdf

10

Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 161/2008.pdf

11

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 200-2008.docx

12

Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 114/2009.pdf

13

Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 130/2009.pdf

13.1

Исправка на измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 149/2009.pdf

14

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 20-2009.docx

15

Пречистен текст на Закон за работни односи, Службен весник бр. 16/2010.pdf

16

Закон за измена на Закон за работни односи, Службен весник бр. 50/2010.pdf

17

Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 52/2010.pdf

18

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 176-2009.docx

19

Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 124/2010.pdf

20

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 263-2009.docx

21

Пречистен текст на Закон за работни односи, Службен весник бр. 158/2010.pdf

22

Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 47/2011.pdf

23

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 11-2012.pdf

24

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 39-2012.pdf

25

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 13-2013.pdf

26

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр.25-2013.pdf

 27

Закон за изменување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 170-2013.pdf

28

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 187-2013.pdf

29

Одлука на Уставен суд, Службен весник бр. 106-2014.pdf

30 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 113-2014.pdf
31

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 27/2016.pdf

32

Закон за Работни односи, Одлука на Уставен Суд, У. бр. 114/2014, Службен весник бр. 134/2016.pdf

33

Закон за изменување и дополнување на Законот за работни односи, Службен весник бр. 120/2018.pdf

34

Закон за изменување и дополнување на законот за работните односи, Службен весник на бр. 110/2019.pdf

 35

Закон за изменување на законот за работните односи, Службен Весник бр. 267/2020.pdf

 

Закон за инспекција на трудот

1 Закон за инспекција на трудот, Службен весник бр. 35/1997.pdf
2 Закон за измена и дополнување на Законот за инспекција на трудот, Службен весник бр. 29/2002.pdf
3 Закон за измена и дополнување на Законот за инспекција на трудот, Службен весник бр. 36/2011.pdf
4 Закон за изменување и дополнување на Законот за инспекцијата на труд, Службен Весник бр.164-2013.pdf
5 Закон за изменување и дополнување на Законот за инспекцијата на труд, Службен весник бр.  44-2014.pdf
6

Закон за изменување и дополнување на Законот за инспекцијата на труд, Службен весник бр. 33/2015.pdf

 7

Закон за изменување и дополнување на Законот за инспекцијата на труд, Службен весник бр. 147/2015.pdf

8

Законот за изменување и дополнување на Законот за инспекција на труд, Службен весник бр.21/2018.pdf

9

Закон за изменување и дополнување на Законот за инспекција на трудот, Службен весник бр. 55/2018.pdf

10

Закон за изменување и дополнување на законот за инспекцијата на труд, Службен Весник бр. 317/2020.pdf

Право на слобода на здружување

 

Правото како што гласи во националното законодавство

Правото на здружување е гарантирано со Уставот на РМ: „На граѓаните им се гарантира слободата на здружување заради остварување и заштита на нивните политички, економски, социјални, културни и други права и уверувања“ (член 20).

Во согласност со  Законот за здравствена заштита „заради заштита и унапредување на стручноста и етичките должности и права, за подобрување на квалитетот на здравствената заштита, заштитата на интересите на својата професија, следење на односот на здравствените работници кон општеството и граѓаните, докторите на медицина, докторите на стоматологија и дипломираните фармацевти се здружуваат во лекарска, стоматолошка односно фармацевтска комора.

Лекарската, Стоматолошката, односно Фармацевтската комора има својство на правно лице и се запишува во Централниот регистар на Република Македонија“ (член 155, став 1 и став 2).

Во  согласност  со  Законот  за  здравствена  заштита,  „заради  заштита, унапредување на стручноста и етичките должности и права, за подобрување на квалитетот на здравствена заштита, заштита на интересите на својата професија, следење на односот на здравствените работници кон општеството и граѓаните, здравствените работници со средно и више стручно образование од областа на медицината, стоматологијата и фармацијата да се здружуваат во комора на здравствените работници со средно и више образование“  (член 155­а, став 1).

Коморите имаат широки законски овластувања, особено во лиценцирањето на здравствените работници (види Обврска за лиценцирање, континуирана медицинска едукација и релиценцирање, од овој прирачник).

Дополнителни важни информации

Лекарската комора и Стоматолошката комора издаваат, обновуваат, продолжуваат и одземаат основна лиценца или лиценца за работа и водат регистар на издадени, продолжени, обновени и одземени лиценци.
Фармацевтската комора издава, продолжува, обновува и одзема лиценца за работа и води регистар на издадени, продолжени, обновени и одземени лиценци.
Формата и содржината на регистрите и начинот на нивното водење ги пропишуваат коморите со општ акт на кој министерот за здравство дава согласност.
Лекарската, Стоматолошката, односно Фармацевтската комора може да одземе лиценца за работа на доктори на медицина, доктори на стоматологија и дипломирани фармацевти ако утврди дека ја прекршиле лекарската етика или сториле потешка повреда на стандардите и на квалитетот на здравствените услуги.
За одлуката на Лекарската, Стоматолошката, односно Фармацевтската ко -мора може да се поднесе жалба до министерот за здравство.
Коморите донесуваат статут, утврдуваат кодекс на професионалните етички должности и права, формираат суд на честа и други помошни тела и донесуваат други акти за начинот на работењето на нивните органи и акти за кои се овластени со закон.
Коморите се должни двапати годишно да доставуваат извештај за работите што се однесуваат на издавањето, продолжувањето, обновувањето и одземањето на лиценците до Министерството за здравство.
Здравствените работници се здружуваат во Македонско лекарско друштво, како и во стручни здруженија од одделни специјалности во составот на Македонското лекарско друштво заради следење на достигнувањата и унапредувањата во одделни гранки на медицината.
Македонското лекарско друштво преку стручните здруженија и други здруженија организира различни форми на стручно усовршување на здравствените работници, изработува стручни упатства за работа по одделни специјалности и предлагаат мерки за унапредува е на стручната работа на здравствените работници (член 156).

Етички кодекси

Етичките кодекси на здравствените работници ги дефинираат професионалните права и обврски на здравствените работници, членови на коморите. Во Република Македонија се донесени Кодексот на медицинската деонтологија на Лекарската комора на Македонија, Кодексот на стоматолошката етика и деонтологија на Стоматолошката комора на Република Македонија и Кодексот на професионални етички должности и права на фармацевтите на Македонија.
Етичките кодекси во Република Македонија имаат специфична тежина со оглед на фактот што важечкото законодавство должностите на здравствените работници ги регулира специфично упатувајќи на примена на медицинската етика. Имено, „здравствениот работник кој непосредно врши медицинска интервенција над пациентот е должен да ја врши совесно својата должност во согласност со правилата на медицинската етика, со единствена цел за заштита и унапредување на здравјето на пациентот (Закон за заштита на правата на пациентите, член 38, став 1, точка 2)“. Види, исто така, Поглавје 5 ­ Национални специфики. Понатаму, членот 1 од Кодексот на медицинската деонтологија на Лекарската комора на Македонија, на пример, ги определува обврските и должностите на докторите на медицина.

Дополнителни важни информации

Со Законот за здруженија на граѓани и фондации „се уредуваат начинот,  условите и постапката за основање, регистрацијата, работењето и престанокот на здруженијата на граѓани и фондациите“ (член 1).
Централниот регистар на Република Македонија е институција формирана  во согласност со Законот за Централен регистар, има својство на правно лице со права, обврски и одговорности утврдени со закон и е централна информативна база на податоци, кои во согласност со закон или договор се внесуваат во неа. Во базите на податоци на Централниот регистар на Република Македонија задолжително се внесуваат податоците кои се однесуваат на конституираните права на сопственост врз недвижен имот и стварните права врз туѓи ствари (залог, хипотека, службеност, реални товари, долгорочен закуп и пренос на сопственост на предмети и пренос на права поради обезбедување), стекнат статус на трговско друштво или статус на друг вид
правно лице и годишни сметки.
Централниот регистар на Република Македонија е со седиште во Скопје, а заради ефикасно извршување на работите има своја разгранета мрежа на канцеларии во сите поголеми градови во Република Македонија и тоа десет регионални регистрациски канцеларии и дваесет регистрациски канцеларии.

Устав на РM

1

Устав на РМ, Службен весник бр. 52/1991.pdf

2

Одлука за прогласување на амандмани I и II, Службен весник бр. 1/1992.pdf

3

Одлука за прогласување на амандманот III Службен весник бр. 31/1998.pdf

4

Одлука за прогласување на амандманите IV,V,VI,VII,VIII,IX,X,XI,XII,XIII,XIV,XV,XVI,XVII и XVIII, Службен весник бр. 91/2001.pdf

5

Одлука за прогласување на амнадманот XIX, Службен весник бр. 84/2003.pdf

6

Одлука за прогласување на амандманите XX,XXI,XII,XIII,XIV,XXV,XXVI,XVII,XVIII,XIX и XXX, Службен весник бр. 107/2005.pdf

7

Одлука за прогласување на амандманот XXXI, Службен весник бр. 03/2009.pdf

8

Одлука за прогласување на Амандманот XXXII, Службен весник на РМ бр.49-2011.pdf

9

Одлука за прогласување на Амандманите XXXIII до XXXVI, Службен весник бр. 6/2019.pdf

10 Уставен закон за спроведување на амандманите од XXXIII до XXXVI на Уставот на Република Македонија, Службен весник бр. 6/2019.pdf

 

Закон за здравствена заштита

1

Закон за здравствена заштита, Службен весник бр. 43/2012 (во сила).pdf
2 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 145/2012 (во сила).pdf
3 Одлука на Уставен суд, У.бр. 59-2012.pdf
4 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 87-2013.pdf
5 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен Весник бр. 164-2013.pdf
6

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 39-2014.pdf

 7

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 43-2014.pdf

8

Одлука на Уставен суд, Службен весник бр. 101-2014.pdf

9

Закон за изменување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 132/2014.pdf

10

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 188/2014.pdf

11

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 10/2015.pdf

12

Закон за изменување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 61/2015.pdf

13 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 154/2015.pdf
14 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 192/2015.pdf
15
16
17
18
 19
 20 Закон за изменување и дополнување на законот за здравствената заштита, Службен весник на бр. 153/2019.pdf
21 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 180/2019.pdf
 22 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 275/2019.pdf
23 Уредба со законска сила за примена на законот за здравствената заштита за време на вонредна состојба, Службен весник бр. 76/2020.pdf

 

Кодекс на медицинската деонтологија на Лекарската комора на Македонија.pdf

Кодекс на професионални етички должности и права на фармацевтите на Македонија.pdf

Кодекс на стоматолошката етика и деонтологија.pdf

 

Закон за здруженија на граѓани и фондации

1 Закон за здруженија на граѓани и фондации, Службен весник бр. 52/2010.pdf
2 Закон за измена и дополнување на Закон за здруженија на граѓани и фондации, Службен весник бр.135/2011.pdf
3

Закон за изменување и дополнување на Законот за здруженија и фондации, Службен весник бр. 55/2016.pdf

 

Закон за централен регистар

1 Закон за централен регистар, Службен весник бр. 50/2001.pdf
2 Закон за измена и дополнување на Закон за централен регистар, Службен весник бр. 49/2003.pdf
3 Закон за дополнување на Закон за централен регистар, Службен весник бр. 109/2005.pdf
4 Закон за дополнување на Закон за централен регистар, Службен весник бр. 88/2008.pdf
5 Закон за дополнување на Закон за централен регистар, Службен весник бр. 35/2011.pdf
6 Закон за изменување и дополнување на Законот за Централен регистар, Службен весник бр. 43-2014.pdf
7

Закон за изменување и дополнување на законот за централен регистар, Службен весник бр. 199/2014.pdf

8

Закон за дополнување на Законот за Централен регистар, Службен весник бр. 97/2015.pdf

9

Закон за изменување и дополнување на Законот за Централен регистар, Службен весник бр. 153/2015.pdf

10

Закон за изменување и дополнување на Законот за Централен регистар, Службен весник бр. 27/2016.pdf

11

Закон за изменување и дополнување на Законот за Централен регистар, Службен весник бр. 83/2018.pdf

12

Закон за централен регистар на население, Службен весник на бр. 98/2019.pdf

 13

Закон за изменување и дополнување на законот за Централен Регистар, Службен Весник бр. 311/2020.pdf

 

 

 

Право на заштита на правата

 

Правото како што гласи во националното законодавство

Правото на заштита на правата од аспект на правата и обврските  на здравствените работници може да се разгледува двонасочно: како право на здравствените работници на заштита на нивните права при вршењето на професијата/дејноста и како нивна обврска да овозможат и да помогнат во реализацијата на правото на заштита на правата на пациентите.

Заштитата на правата на здравствените работници е загарантирана со Уставот на Република Македонија, како и за сите други граѓани во РМ.

Слободата на човекот е неприкосновена. Никому не може да му биде ограничена слободата, освен со одлука на судот и во случаи и во постапка утврдени со закон. Лицето повикано, приведено или лишено од слобода веднаш мора да биде запознаено со причините за неговото повикување, приведување или лишување од слобода и со неговите права утврдени со закон, и од него не може да се бара изјава.

Лицето има право на бранител во полициската и во судската постапка. Лицето лишено од слобода мора веднаш, а најдоцна во рок од 24 часа од моментот на лишувањето од слобода, да биде изведено пред суд, кој без одложување ќе одлучи за законитоста на лишувањето од слобода. Притворот, по одлука на судот, најдолго може да трае 90 дена од денот на притворувањето. Притвореното лице под услови утврдени со закон може да биде пуштено да се брани од слобода (член 12).

Лицето обвинето за казниво дело ќе се смета за невино сè додека неговата вина не биде утврдена со правосилна судска одлука. Лицето што е незаконито лишено од слобода, притворено или незаконито осудено има право на надомест на штета и други права утврдени со закон (член 13).

Никој не може да биде казнет за дело кое пред да биде сторено не било утврдено  со закон или со друг пропис како казниво дело и за кое не била предвидена казна. Никој не може повторно да биде суден за дело за кое веќе бил суден и за кое  е донесена правосилна судска одлука (член 14).

Се гарантира правото на жалба за поединечни правни акти донесени во постапка во прв степен пред суд, управен орган, организација или други институции што  вршат јавни овластувања (член 15).
 
Се гарантира слободата на уверувањето, совеста, мислата и јавното изразување  на мислата. Се гарантира слободата на говорот, јавниот настап, јавното информирање и слободното основање институции за јавно информирање. Се гарантира  слободниот  пристап  кон  информациите,  слободата  на  примање  и  пренесување информации. Се гарантира правото на одговор во средствата за јавно  информирање.  Се  гарантира  правото  на  исправка  во  средствата  за  јавно  информирање. Се гарантира правото на заштита на изворот на информацијата  во средствата за јавно информирање. Цензурата е забранета (член 16).

Се гарантира слободата и тајноста на писмата и на сите други облици на општење.  Само врз основа на одлука на суд може да се отстапи од начелото на неповредливост на тајноста на писмата, ако е тоа неопходно за водење кривична постапка  или тоа го бараат интересите на одбраната на републиката (член 17).

Се гарантираат сигурноста и тајноста на личните податоци. На граѓаните им се  гарантира заштита од повреда на личниот интегритет  што произлегува од регистрирањето на информациите за нив преку обработка на податоците (член 18).

Секој граѓанин има право да поднесува претставки до државните органи и до другите јавни служби и да добие одговор на нив. Граѓанинот не може да биде повикан на одговорност, ниту да трпи штетни последици за ставовите изнесени во претставките, освен ако со нив не сторил кривично дело (член 24).

Секој граѓанин може да се повика на заштита на слободите и правата утврдени  со Уставот пред судовите и пред Уставниот суд на Република Македонија во постапка заснована врз начелата на приоритет и итност. Се гарантира судска заштита на законитоста на поединечните акти на државната управа и на другите институции што вршат јавни овластувања. Граѓанинот има право да биде запознаен со човековите права и основни слободи и активно да придонесува, поединечно  или заедно со други, за нивно унапредување и заштита (член 50).

Слободите и правата на човекот и граѓанинот може да се ограничат само во случаи утврдени со Уставот. Слободите и правата на човекот и граѓанинот може да бидат ограничени за време на воена или вонредна состојба според одредбите на ставот. Ограничувањето на слободите и правата не може да биде дискриминаторско врз основа на пол, раса, боја на кожа, јазик, вера, национално или социјално потекло, имотна или општествена положба. Ограничувањето на слободите и правата не може да се однесува на правото на живот, забраната на мачење, на нечовечко и понижувачко постапување и казнување, на правната одреденост на  казнивите дела и казните, како и на слободата на уверувањето, совеста, мислата,  јавното изразување на мислата и вероисповедта (член 54).

Заштитата на правата од работен однос и за здравствените работници е регулирана со законодавството од областа на работните односи (Закон за работни односи, Закон за безбедност и здравје при работа, Колективен договор за  здравствената дејност во Република Македонија).

Заштитата на правата при вршењето на дејноста на здравствените работници е регулирана со Законот за здравствена заштита, при што важат и прописите од  областа на финансиското работење на трговските друштва.

Заштитата  на  правата  на  здравствените  работници  што  немаат  македонско  државјанство  е  регулирана  со  Закон  за  странци.  „Дозволата  за  привремен  престој заради вработување, работа или на самостојно вработени лица може да  се издаде ако странецот кон барањето приложи и работна дозвола, односно друга  потребна дозвола во согласност со законот, доколку со ратификуван меѓународен  договор поинаку не е определено. Дозволата од ставот 1 на овој член се издава  за период за кој е издадена работната дозвола, но не подолго од една година и  истата може да се продолжува ако се исполнети условите утврдени во членот 57  на овој закон“ (член 58).  
„Кога странецот не го разбира јазикот во постапката, а за него е поведена постапка за протерување од Република Македонија, за одземање на правото на  престој, Министерството за внатрешни работи ќе обезбеди на странецот да му се даде објаснување на јазикот што странецот го разбира. Трошоците од ставот 1 на  овој член ги обезбедува Министерството за внатрешни работи“ (член 141).

„Кога за странецот е поведена постапка за протерување од Република Македонија, одземање на правото на престој или лишување од слобода, странецот ќе биде известен дека има право на правна помош и право да контактира со претставникот на својата држава во Република Македонија“ (член 142).

На  здравствен  работник  не  може  да  му  биде  одземена  лиценцата  за  работа  без спроведување соодветна постапка, во која ќе се утврдува дали се исполниле условите за нејзиното одземање. Со Законот за здравствена заштита се уредени условите под кои се одзема лиценцата за работа и постапката за нејзино одземање (член 153­ж, член 153­ѕ, член 153­и). Со Законот е пропишано привремено одземање на дозволата, најмногу за период од седум години, поради одредени административни и други пропусти (не ја продолжил лиценцата навреме, не завршил дополнителна обука или не ја завршил со успех, со правосилно судско решение привремено му е забрането вршење дејност или професија, доказите во постапката за лиценцирање ги прибавил спротивно на закон, работи надвор  од лиценцата, повреда на Кодексот на медицинската етика). Трајното одземање  на лиценцата се врши ако со правосилна судска одлука се утврди дека здравствениот работник сторил стручен пропуст или грешка при работата, со што предизвикал трајно нарушување на здравјето на болниот или смрт на болниот (член 153­ѕ). „Во  постапката  против  решението  на  соодветната  Комора  за  привремено  или  трајно одземање на лиценцата за работа, здравствениот работник со високо образование може да изјави жалба, во рок од 15 дена од денот на приемот на решението, до министерот за здравство“ (член 153­и).  

Бидејќи двостепеноста (т.е. правото на жалба) на заштитата на сите права е загарантирана со Уставот на РМ, здравствениот работник може да вложува правни лекови и за решение на Министерството за здравство, во управна постапка.

Според  тоа,  здравствениот  работник  со  високо  образование  има  со  закон  уредено право на праведен процес во постапката за одземање на лиценцата, кое опфаќа можности за водење управна, граѓанска и кривична постапка, како  што е соодветно (види Поглавје 8).

Дополнителни прописи

Дополнителен  специфичен  пропис  во  областа  на  регулирањето  на  правото  на заштитата  на  правата  на  здравствените  работници  при  вршење  на  нивната професија, односно дејност е Законот за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона  сигурност,  кој  ги  уредува  стандардите  за  посебна  заштита  (на работа)  на  здравствените  работници  што  работат  со  извори  на  јонизирачки  зрачења, како и одредби за заштита на нивните права од работниот однос во   специфичните услови во кои работат.

Етички кодекси

Етичките кодекси на здравствените работници содржат одредби за обезбедување на правото на заштита на правата во етичките постапки пред соодветните комори, а декларираат и одредени други права. На пример, докторот­стоматолог има право и должност преку своите стручни и други организации да се избори за соодветно вреднување на својата работа, својот општествен статус и да биде заштитен од професионалните ризици (членот 13 од Кодекс на стоматолошката етика  и деонтологија). „Во случај на објективно утврдена грешка во дијагностичките  и терапевтските постапки во претходно лекување, докторот­стоматолог е должен  своето мислење и забелешки да ги констатира и забележи во писмена форма и да  ги достави до стручните и раководните тела на јавната здравствена организација доколку докторот што претходно го лекувал болниот работи во неа или до органите на Стоматолошката комора доколку докторот работи во приватна стоматолошка установа.  

Давање мислење за несоодветно лекување во вербална форма пред пациентот, помошниот персонал и лаичката јавност не е дозволено и стручно неодржливо. Негативно мислење за начинот на лекувањето во стручна средина може да се искаже само во присуство на засегнатиот лекар. Мислењето притоа треба да биде објективно, аргументирано, без лична дискредитација и навреди“ (член 54).   

Аналогно, етичките кодекси на Лекарската и на Фармацевтската комора содржат  слични одредби.

Дополнителни важни информации

Постои  дискусија  за  донесување  закон  за  докторска  дејност  (работен  наслов), на предлог на Лекарската и на Стоматолошката комора на Република Македонија, во кој би се уредиле одредени прашања во врска со правата и обврските на докторите кои се сега уредени со други прописи (дисперзирано законодавство). Постојат размислувања дека ваквиот пристап повеќе би помогнал во видливоста на правата на докторите отколку во суштинското добивање (квантитативно и квалитативно) повеќе права, односно заштита на правата.

Устав на РМ

1

Устав на РМ, Службен весник 52/1991.pdf

2

Одлука за прогласување на амандмани I и II, Службен весник 1/1992.pdf

3

Одлука за прогласување на амандманот III Службен весник 31/1998.pdf

4

Одлука за прогласување на амандманите IV,V,VI,VII,VIII,IX,X,XI,XII,XIII,XIV,XV,XVI,XVII и XVIII, Службен весник 91/2001.pdf

5

Одлука за прогласување на амнадманот XIX, Службен весник 84/2003.pdf

6

Одлука за прогласување на амандманите XX,XXI,XII,XIII,XIV,XXV,XXVI,XVII,XVIII,XIX и XXX, Службен весник 107/2005.pdf

7

Одлука за прогласување на амандманот XXXI, Службен весник 03/2009.pdf

8

Одлука за прогласување на Амандманот XXXII, Службен весник на РМ бр.49-2011.pdf

9

Одлука за прогласување на Амандманите XXXIII до XXXVI, Службен весник бр. 6/2019.pdf

10 Уставен закон за спроведување на амандманите од XXXIII до XXXVI на Уставот на Република Македонија, Службен весник бр. 6/2019.pdf

 

Закон за работни односи

1 Закон за работни односи, Службен весник бр. 62/2005.pdf
2

Одлука на Уставен Суд, У. бр. 139-2005.docx

3 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 161-2005.docx
4 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 134-2005.docx
5 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 187-2005.docx
6 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 111-2006.docx
7 Одлука на Уставен Суд У. бр. 188-2006.docx
8 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 170-2006.docx
9 Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 106/2008.pdf
10 Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 161/2008.pdf
11 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 200-2008.docx
12 Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 114/2009.pdf
13 Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 130/2009.pdf
13.1 Исправка на измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 149/2009.pdf
14 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 20-2009.docx
15 Пречистен текст на Закон за работни односи, Службен весник бр. 16/2010.pdf
16 Закон за измена на Закон за работни односи, Службен весник бр. 50/2010.pdf
17

Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 52/2010.pdf

18 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 176-2009.docx
19 Закон за измена и дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 124/2010.pdf
20 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 263-2009.docx
21 Пречистен текст на Закон за работни односи, Службен весник бр. 158/2010.pdf
22 Закон за дополнување на Закон за работни односи, Службен весник бр. 47/2011.pdf
23 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 11-2012.pdf
24 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 39-2012.pdf
25 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 13-2013.pdf
26 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр.25-2013.pdf
27 Закон за изменување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 170-2013.pdf
28 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 187-2013.pdf
29 Одлука на Уставен суд, Службен весник бр. 106-2014.pdf
30 Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 113-2014.pdf
31

Закон за изменување и дополнување на Законот за работните односи, Службен весник бр. 27/2016.pdf

32

Закон за Работни односи, Одлука на Уставен Суд, У. бр. 114/2014, Службен весник бр. 134/2016.pdf

33

Закон за изменување и дополнување на Законот за работни односи, Службен весник бр. 120/2018.pdf

34

Закон за изменување и дополнување на законот за работните односи, Службен весник на бр. 110/2019.pdf

35

Закон за изменување на законот за работните односи, Службен Весник бр. 267/2020.pdf

 

Закон за безбедност и здравје при работа

1

Закон за безбедност и здравје, Службен весник бр. 92/2007.pdf

2

Одлука на Уставен суд, У. бр. 255-2009.pdf

3

Одлука на Уставен суд, У.бр.160-2010.pdf

4

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје, Службен весник бр. 136/2011.pdf

5

Одлука на Уставен суд, У. бр. 213-2011.pdf

6

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр.23-2013.pdf

7 Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр.25-2013.pdf
8 Закон за дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 137/2013.pdf
 9 Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен Весник бр. 164-2013.pdf
10 Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 158/2014.pdf
11 Закон за дополнување на законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 15/2015.pdf
12 Закон за изменување и дополнување на законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 129/2015.pdf
13 Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 192/2015.pdf
14

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност и здравје при работа, Службен весник бр. 30/2016.pdf

15

Одлука на Уставен суд, У бр.12/2017.pdf

16

Одлука на Уставен суд, У бр. 63/2018.pdf

17

Правилник за знаци за безбедност и здравје при работа, Службен весник на бр. 107/2019.pdf

18

 

Колективен договор за здравствена дејност

1 Колективен договор за здравствена дејност во РМ, Службен Весник бр. 60/2006.pdf
2 Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 156-2007.pdf
3 Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 17-2009.pdf
4 Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 88-2009.pdf
5 Колективен договор за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 60-2010.pdf
6 Анекс за дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 33-2011.pdf
7 Анекс за изменување и дополнување на Колективниот договор за здравствена дејност, Службен весник бр.5-2013.pdf
8 Спогодба за утврдување на најниската плата за најнизок степен на сложеност и за начинот на пресметување и исплата на платите во здравствената дејност, Службен весник бр. 158/2014.pdf
9 Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност, Службен весник бр. 172/2014.pdf
10

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствена дејност на РМ, Службен весник бр. 118/2015.pdf

11

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствена дејност на РМ, Службен весник бр. 03/2016.pdf

12

Анекс за изменување и дополнување на колективен договор за здравствена дејност, Службен весник бр. 75/2016.pdf

13

Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник бр. 137/2016.pdf

14 Спогодба за дополнување на спогодбата за утврдување на најниската плата за најнизок степен на сложеност и за начинот на пресметување и исплата на платите во здравствената дејност, Службен весник бр. 137/2016.pdf
15 Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник бр. 80/2018.pdf
16 Спогодба за утврдување на најниската плата за најнизок степен на сложеност и за начинот на пресметување и исплата на платите во здравствената дејност, Службен весник бр. 179/2018.pdf
17 Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник на бр. 31/2019.pdf
18 Анекс за изменување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник на бр. 32/2019.pdf
19

Анекс за изменување на колективниот договор за здравствената дејност на РСМ, Службен весник бр. 196/2019.pdf

20
21
22 Анекс за изменување и дополнување на колективниот договор за здравствената дејност на Република Македонија, Службен весник бр. 32/2020.pdf

 

Закон за вработување и работа на странци

1 Закон за вработување и работа на странци, Службен Весник бр.217/2015.pdf 
2 Закон за вработување и работа на странци, Правилник за начинoт на издавање на мислење за исполнетост на условите за издавање на дозвола за привремен престој на странец заради работа, Службен весник бр. 117/2016.pdf

 

1 Закон за вработување и работа на странци, Службен Весник бр.70/2007.pdf (вон сила)
2 Одлука на Уставен Суд, У.бр. 2-2008.docx (вон сила)
3 Закон за измена и дополнување на Закон за вработување и работа на странци, Службен Весник бр.5/2009.pdf (вон сила)
4 Закон за измена и дополнување на Закон за вработување и работа на странци, Службен Весник бр.35/2010.pdf (вон сила)
5 Одлука на Уставен Суд, У. бр. 230-2009.docx (вон сила)
6 Закон за измена и дополнување на Закон за вработување и работа на странци, Службен Весник бр.148/2011.pdf (вон сила)
7 Закон за изменување и дополнување на Законот за вработување и работа на странци, Службен весник бр.84-2012.pdf (вон сила)
8 Закон за дополнување на Законот за вработување и работа на странци, Службен весник бр. 148/2013.pdf (вон сила)
9

Закон  за  изменување и  дополнување  на  Законот  за  вработување и работа на странци, Службен весник бр. 38-2014.pdf (вон сила)

10

Закон за изменување и дополнување на Законот за вработување и работа на странци, Службен весник бр. 150/2015.pdf (вон сила)

 

Закон за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност

1 Закон за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен Весник бр.48/2002.pdf
2 Закон за измена и дополнување на Закон за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен Весник бр.135/2007.pdf
3 Пречистен текст на Закон за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен Весник бр.154/2010.pdf
4 Закон за измена и дополнување на Закон за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен Весник бр. 53/2011.pdf
5 Закон за дополнување на Законот за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен Весник бр. 164-2013.pdf
6

Закон за дополнување на Законот за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен весник бр. 43-2014.pdf

7

Закон за изменување и дополнување на Закон за заштита од јонизирачко зрачење, Службен весник бр. 149/2015.pdf

8

Закон за изменување и дополнување на Законот за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен весник бр. 37/2016.pdf

9

Закон за изменување и дополнување на Законот за заштита од јонизирачко зрачење и радијациона сигурност, Службен весник бр. 83/2018.pdf

Обврска за укажување на здравствена заштита

 

Обврската како што гласи во националното законодавство

Во Законот за здравствена заштита се содржани обврските на здравствената установа која „во рамките на нејзината дејност е должна да укажува здравствена заштита на лице кое ќе побара здравствена заштита; да обезбеди континуирана медицинска помош во текот на 24 часа и да има лекови и санитетски материјални  средства  за  укажување  на  итна  медицинска  помош;  ако  укажала итна медицинска помош, должна е на осигуреникот кој има потреба да се упати во друга здравствена установа да му организира соодветен превоз и медицинско згрижување до приемот во здравствената установа во која се упатува“ (член 46, став 1, став 2, и став 3). Овие обврски се неделиви од обврската на здравствениот работник да укажува здравствена заштита во рамките на здравствената установа во која работи.

Доколку корисникот побара болничка здравствена заштита, болницата „е должна да го прими корисникот на болничко лекување или да му обезбеди прием во друга установа, освен ако случајот не е итен или кога приемот по оцена на овластениот лекар не е потребен“ (член 47, став 1). Доколку болницата одбие да го прими лицето на болничко лекување, должна е да му даде писмено образложение за причините поради кои не е примен на болничко лекување (член 47, став 2).

Во Законот за здравствена заштита65 е содржана одредба (член 49, став 1) за обврската на здравствените работници да се грижат за корисниците на кои им се укажува здравствена заштита, да го почитуваат нивното достоинството, да се придржуваат кон медицинската етика и да ја чуваат професионалната тајна.  

Дополнителни прописи

Специфичните обврски/должности на здравствените работници се уредени и со Законот за заштита на правата на пациентите. „Со овој закон се уредуваат заштитата на правата на пациентите во користењето на здравствената заштита, должностите на здравствените установи и здравствените работници и соработници, општините и фондот за здравствено осигурување во унапредувањето  и заштитата на правата на пациентите, постапката за заштита на правата на пациентите, како и надзорот над спроведувањето на Законот“ (член 1).

Во согласност со Законот за заштита на правата на пациентите, во однос на укажувањето здравствена заштита, здравствените работници ги имаат следниве должности:  при преземањето на медицинските интервенции да се грижат за реализацијата на правата на пациентот пропишани со овој закон; да ја вршат совесно својата должност во согласност со правилата на медицинската етика, со единствена цел за заштита и унапредување на здравјето на пациентот; да дадат второ стручно мислење во случаите и под условите пропишани со членот 9, став 2, од овој закон; и да воспостават хумани (човечки) релации со пациентот, засновани врз етички и деонтолошки принципи (член 38, точка 1, 2, 4 и 11).

Во  согласност  со  Законот  за  ментално  здравје68,  „здравствената  установа  е  должна на лицата со ментална болест кои се сместени во неа да им обезбеди услови за остварување на правата уредени во овој закон“ (член 19).
Со Законот за ментално здравје е уредена обврската на здравствената установа, а со тоа индиректно и на здравствениот работник, да дава лекарска помош и здравствена заштита на лицата со ментална болест.  

„Здравствената установа е должна, по приемот и распоредувањето на лицето со ментална болест, да определи стручен тим за третман и рехабилитација на лицето со ментална болест.  

Стручниот тим од ставот 1 на овој член е должен да подготви поединечна програма за третман и рехабилитација во писмена форма за лицето со ментална болест. Програмата за третман од ставот 2 на овој член има цел да се подобри здравствениот статус на лицето со ментална болест најмалку до мера лицето да се оспособи за нега и третман во заедницата.  

Ако лицето од ставот 1 на овој член претходно било сместено во здравствена установа, претходното сместување не смее да претставува основа за донесување одлука за повторно сместување на лицето во здравствена установа.  

Во програмата задолжително треба да се предвидат контролни прегледи најмалку на период од еден месец заради утврдување на состојбата со ментално здравје на лицето“ (член 23).

Етички кодекси

Кодексот на медицинската деонтологија на Лекарската комора на Македонија  ги дава уводната одредба и општите одредби за обврските и должностите на докторите (член 1­3), а подетално обврските и односот кон болниот се уредени во посебно поглавје (член 19­32).

„Лекарот е обврзан својата професија да ја извршува совесно, прецизно и одговорно,  без  оглед  на  возраста,  полот,  верата,  националноста,  расата,  политичката  припадност,  сексуалната  наклоност,  хендикепираноста  и  општествено - економската положба и неговиот личен однос кон болниот и неговото семејство. Лекарот доследно води сметка за достигања на медицинската наука и за начелата на стручното однесување и при тоа слободно ги избира методот и начинот на лекувањето. Кога решава за начинот на лекувањето, должен е да се потпира врз своето знаење и совест, а при тоа да биде независен од разни влијанија или од несоодветни желби на пациентите, неговите роднини и друго.  

Лекарот е должен да одбие извршување работи и зафати кои според неговото стручно убедување и совест би можеле да бидат неетички или штетни за болниот“ (член 19).

Исто така, „лекарот има обврска да му помага на болниот во остварувањето на здравствените и на социјалните права, но не смее да се согласи со злоупотреби, со измами, со лажни потврди и со фалсификувани документи“ (член 32).

Во  согласност  со Кодексот  на  професионални  етички  должности  и  права  на фармацевтите на Македонија, „на фармацевтот основно водило ­ начело е грижата за здравјето и благосостојбата на болниот и општеството“ (член 34). „Фармацевтот внимава на достоинството и честа на својот позив, не учествува во никаква активност која би ја ставила професијата на лош глас и објективно би ги довело во прашање етичките норми во струката“ (член 35, став 1).  

Дополнителни важни информации

Законот за здравствена заштита72 во членовите 8; 113; 115а; 115б; 138­ 153; 153а­153л; 154­156; 159; 171а; 171б; 173 ги дефинира условите што мора да ги исполнат здравствените работници и здравствените установи за  вршење  на  здравствената  дејност.  Здравствена  дејност  можат  да  вршат само здравствени работници и здравствени соработници кои ги исполнуваат условите утврдени со овој закон (член 8). Здравствената организација, во зависност од дејноста што ја врши, е должна со општ акт особено да ги уреди следниве прашања: организацијата и начинот  на  укажување  итна  медицинска  помош,  начинот  на  користење  и одржување на медицинската опрема, нега на болните и домашно лекување, начинот  и  постапката  за  прием  на  корисниците  при  давање  примарна, специјалистичко ­ консултативна и болничка здравствена заштита, начинот и  содржината на спроведувањето на внатрешниот надзор над стручната работа над здравствените работници и здравствените соработници и видот и начинот на користење на работната и заштитната облека на здравствените и други работници (член 113).

Здравствените работници ­ специјалисти вработени во здравствена установа што вршат специјалистичко ­ консултативна и болничка здравствена заштита со над седум години работно искуство во специјалноста можат да даваат здравствени услуги како дополнителна дејност во согласност со лиценцата за работа во установата каде што се вработени или во друга здравствена установа која е регистрирана за истата дејност, најмногу осум часа неделно. Критериумите во однос на исполнување на обврските на работното место на здравствените работници од став 1 на овој член и начинот на вршењето на дополнителната дејност ги пропишува министерот за здравство (член 115­а). Односите меѓу лицето од став 1 на овој член и здравствената установа во  која ќе укажува здравствени услуги како дополнителна дејност се уредуваат со договор. Здравствен работник вработен во јавна здравствена установа може да дава здравствени услуги во друга јавна здравствена установа која е регистрирана за истата дејност врз основа на склучен договор меѓу јавната здравствена установа во која е вработен и јавната здравствена установа во која ќе укажува здравствени услуги (член 115–б). Заради унапредување и подобрување на квалитетот на стручната работа, остварување на стручно ­ медицинската доктрина, оценување дали стручната  работа  се  врши  во  согласност со медицинските и други науки, како и условите и начинот на давање на здравствената заштита во здравствените организации и други организации кои, во согласност со овој закон, спроведуваат здравствена заштита и во самостојни ординации, со увид во стручната работа, се врши надзор над стручната работа на здравствените работници и здравствените соработници, ефикасноста и рационалноста на здравствената заштита и водењето на медицинската и друга документација и евиденција. Здравствените работници и здравствените соработници се одговорни за својата стручна работа (член 159).
Прегледот на умрените го вршат овластени лица и нивните заменици, кои ги имeнува Министерството за здравство. За преглед на умрени лица се именуваат здравствени работници со завршен медицински факултет, а по исклучок може да се именуваат и други здравствени работници, односно други лица оспособени  за  тоа. Овластениот  здравствен  работник  не  може  да  изврши преглед на умрено лице кое го лекувал непосредно пред смртта (член 173).

Закон за здравствена заштита

1

Закон за здравствена заштита, Службен весник бр. 43/2012 (во сила).pdf
2 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 145/2012 (во сила).pdf
3 Одлука на Уставен суд, У.бр. 59-2012.pdf
4 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 87-2013.pdf
5 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен Весник бр. 164-2013.pdf
6

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 39-2014.pdf

 7

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 43-2014.pdf

8

Одлука на Уставен суд, Службен весник бр. 101-2014.pdf

9

Закон за изменување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 132/2014.pdf

10

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствена заштита, Службен весник бр. 188/2014.pdf

11

Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 10/2015.pdf

12

Закон за изменување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 61/2015.pdf

13 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 154/2015.pdf
14 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 192/2015.pdf
15
16
17
18
19
 20 Закон за изменување и дополнување на законот за здравствената заштита, Службен весник на бр. 153/2019.pdf
21 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 180/2019.pdf
22 Закон за изменување и дополнување на Законот за здравствената заштита, Службен весник бр. 275/2019.pdf
23 Уредба со законска сила за примена на законот за здравствената заштита за време на вонредна состојба, Службен весник бр. 76/2020.pdf

 

Закон за заштита на правата на пациентите

1

Закон за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 82/2008.pdf

2

Закон за изменување  на Законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 12/2009.pdf

3

Закон за изменување  на Законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 53/2011.pdf

4

Закон за изменување и дополнување на законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 150/2015.pdf

5

Закон за изменување и дополнување на Законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 190/2019.pdf

 

Закон за ментално здравје

1

Закон за ментално здравје, Службен весник бр. 71/2006.pdf
2 Закон за изменување и дополнување на законот за ментално здравје, Службен весник бр. 150/2015.pdf

 

Кодекс на медицинската деонтологија на Лекарската комора на Македонија.pdf

 

Кодекс на професионални етички должности и права на фармацевтите на Македонија.pdf

Обврска за информирање и добивање на информирана согласност

 

Обврската како што гласи во националното законодавство

Законот  за  заштита  на  правата  на  пациентите  ги  уредува  должностите  на здравствените работници во однос на информирањето и тоа: да му ги даде на пациентот информациите од членот 7, став 1, точки од 1 до 9, како и членот 10 на овој закон; да ја почитува волјата на пациентот во врска со информациите и медицинските интервенции, изразена во согласност со овој закон; да даде информации во согласност со членот 17, став 2, од овој закон, во случаи на научно истражување, односно во согласност со членот 18 од овој закон во случаи на медицинска настава; да го извести лицето од членот 25, став 6, на овој закон, а во случаи пропишани со други прописи и надлежните органи за напуштањето на здравствената установа од страна на пациентот, без најава (член 38, точки 3, 5, 6 и 10).

Членот 7, став 1, од овој закон се однесува на правото на пациентот „во сите фази на здравствената заштита да биде потполно информиран за:  
1. својата здравствена состојба, вклучително и за медицинската процена на резултатите и исходот на одредена медицинска интервенција, како и нејзините најчесто очекувани компликации;  
2. препорачаните медицински интервенции, како и планираните датуми за нивно  спроведување (програма за третман и рехабилитација);  
3. можните предности и ризици при спроведувањето, односно поради неспроведувањето на препорачаните медицински интервенции;  
4.  своето право на одлучување за препорачаните медицински интервенции;  
5.  можните замени за препорачаните медицински интервенции;  
6. причините за евентуалните разлики на постигнатиот резултат од медицински  интервенции во однос на очекуваниот;  
7.  текот на постапката при укажувањето на здравствената заштита;  
8.  препорачаниот начин на живеење и  
9.  правата од здравствената заштита и здравственото осигурување, како и постапката за остварување на тие права“.

Во  согласност  со  членот  10  од  овој  закон,  здравствениот  работник,  односно  здравствената установа, има обврска да му овозможи на пациентот информации за „имињата, стручната подготовка и специјализацијата на здравствените работници кои му укажуваат непосредно здравствена заштита, преку задолжително јавно истакнување на лиценцата за работа издадена од соодветната комора во просторијата каде што работи“.

Со Законот за заштита на правата на пациентите се уредува и правото на пациентите, а со тоа и обврската на здравствениот работник, односно здравствената установа, да добиваат писмена изјава, односно согласност за преземањето односно неспроведувањето одредена медицинска интервенција, во сооднос со информираната согласност од страна на пациентот (член 14).

Дополнителни прописи

Со Законот за ментално здравје е регулирана и обврската на здравствената установа да „...дава информации на лицето со ментална болест, ако со тоа не се предизвикува нарушување на состојбата со неговото ментално здравје“ (член 21).

Обврска на здравствената установа е за приемот на лице со ментална болест веднаш да ги извести родителите, законските застапници или други лица од кругот на лицата кои живеат во заедничко домаќинство со лицето со ментална болест, а ако лицето е сместено во здравствена установа без негова согласност,  здравствената установа е должна да го извести надлежниот суд. Ако судот не донесе одлука за одобрување на сместувањето на лицето во здравствената установа, здравствената установа е должна да го отпушти лицето (член 22).

Во согласност со Законот за ментално здравје, обврска на здравствената установа е да го отпушти лицето со ментална болест ако стручниот тим утврди дека состојбата со менталното здравје на лицето е подобрена до степен да може да се упати на натамошен третман и нега во заедницата. Лицето при отпуштањето задолжително се информира за состојбата со неговото ментално здравје и се упатува за остварување на правата во системот на здравствена или социјална заштита на ниво на заедницата. Освен тоа, здравствената установа е должна да ги извести родителите, законските застапници или другите лица од кругот на лицата кои живеат во заедничко домаќинство за отпуштање на лицето со ментална болест. Здравствена установа е должна да го отпушти лицето со ментална болест кое е сместено без негова согласност само врз основа на одлука на надлежниот суд, донесена врз основа на мислењето на стручниот тим (член 24).

Законот за заштита на населението од заразни болести го обврзува секој лекар „да ги запознае пациентите со превентивните мерки за заштита од заразни болести, значењето на вакцинациите и другите мерки на заштита“ (член 50, став 1).

Во согласност со Законот за прекинување на бременоста, здравствениот работник има должност да ги предупреди бремената жена и нејзиниот брачен другар на можните штетни последици од прекинувањето на бременоста за здравјето и животот на жената и да ги запознае со можностите и методите за спречување на несаканата бременост (член 7).

Со  Законот  за  безбедност  во  снабдувањето  со  крв  е  регулирана  обврската на установата за трансфузиска медицина, пред почнување на постапката за дарување крв, на дарителот на крв да му даде информации за дарувањето крв, да побара податоци за лична идентификација, како и други податоци во врска со неговата здравствена состојба и историја за минатите заболувања, и да добие писмена и потпишана согласност со која дарителот на крв потврдува дека бил информиран за постапката за дарување крв и дека ја разбрал и доброволно се согласил за нејзино изведување (член 16, став 1).

Установата за трансфузиска медицина е должна да издаде упатство за дарителите на крв што содржи вид информации што му се даваат на дарителот на крв во врска со дарувањето крв, вид информации што се бараат од дарителот на крв, начин на нивното давање, односно побарување, критериумите за подобност на дарителот на крв, други мерки во врска со дарувањето крв од интерес за дарителот на крв, како и образец и содржина на писмената согласност на дарителот на крв за дарување крв и да обезбеди стручно советување за дарителите на крв на ме-
стото и во времето каде што се врши дарувањето крв (член 16, став 3 и став 4).

Во  согласност  со  Законот  за  биомедицинско  потпомогнато  оплодување , здравствената установа која е овластена за спроведување постапка на БПО е должна да определи одговорно лице за давање информации на донаторот пред почнување на постапката за донирање, кое е соодветно обучено за давање информации на јасен начин, користејќи термини кои се лесно разбирливи за донаторот.

Одговорното лице од ставот 1 на овој член е должно, пред почнување на постапката за донирање, на донаторот да му: „....даде информации за целта и природата на донирањето, последиците и ризиците, аналитичките тестови, ако се потребни, доставувањето и заштитата на податоците, медицинската доверливост, терапевтската цел и можната корист, информации за мерките кои се спроведуваат за заштита на донаторот, правото да добие јасно објаснети резултати од аналитичките тестови и правните последици од користењето донирани полови клетки или ембриони и да даде информација за давање на задолжителна слободна писмена со-
гласност за донирање“ (член 14).

„Пред  спроведување  на  постапката  на  БПО  овластен  доктор  во  здравствената установа е должен на брачната или вонбрачната двојка или жената да им ја објасни постапката, успешноста на постапката, како и можните последици и ризици што може да се случат при и по завршување на која било процедура во текот на постапката за БПО“ (член 10, став 2).

Законот за условите за земање, разменување, пренесување и пресадување делови од човечкото тело заради лекување е особено ригорозен во врска со  обврските на лекарот во оваа област и предвидува кривични санкции. Имено, лекар кој заради пресадување ќе земе дел од телото на лице за кое, според правилата на медицинската наука, комисијата утврдена со овој закон не утврдила дека настапила смрт, ќе се казни за кривично дело со затвор од шест месеци до три  години. Со оваа казна ќе се казни лекар кој заради пресадување ќе земе дел од телото на умрено лице кое кога било живо изречно во писмена форма се противело на земањето дел од телото или ако земе дел од телото на умрено малолетно или душевно заболено лице без претходна писмена согласност од родителот или старателот (член 27).

„Лекар кој заради пресадување ќе земе дел од телото на живо полнолетно душевно здраво лице без претходно прибавена писмена согласност од тоа лице или ако земе дел од телото на живо лице кое не е полнолетно, кое е душевно заболено или е деловно неспособно или ако земе коскена срцевина од малолетно лице без претходно прибавена писмена согласност од родителите, ќе се казни за кривично дело со затвор од три месеци до три години.  

Со оваа казна ќе се казни за кривично дело лекар кој пред пресадувањето нема да прибави, во писмена форма, согласност од примателот, односно од неговиот родител или старател, ако примател е малолетно лице или душевно заболено лице, или ако пресади дел од телото спротивно на волјата на давателот изразена во дадената согласност.  

Со оваа казна ќе се казни и одговорното лице во здравствената организација ако зема или пресадува делови од човечкото тело или го испитува совпаѓањето за пресадување, а организацијата не ги исполнува условите за тоа пропишани со овој закон и со прописите донесени врз основа на овој закон“ (член 28).

Етички кодекси

Според  Кодексот  на  медицинската  деонтологија  на  Лекарската  комора  на Македонија и Кодексот на стоматолошката етика и деонтологија на Стоматолошката комора на Република Македонија, пред да го почне лекувањето лекарот  и  докторот ­ стоматолог  се  должни  да  го  известат  болниот  за  видот  на болеста,  за  моментната  здравствена  состојба  и  за  предвидувањата  за  исходот  на болеста. За предвидените начини на лекување тој треба да добие свесна и  доброволна согласност од болниот (член 21, став 1, односно член 28).

Известувањето  на  пациентот  за  неговата  здравствена  состојба  треба  да  биде исклучително и во најширока смисла во негова полза. Особена внимателност и прецизност во објаснувањето го обврзува лекарот кога применува дијагностички и  терапевтски  методи  поврзани  со  ризик.  При  посебни  психички  состојби  на болниот, објаснувањата не се препорачливи ако би можеле да влијаат негативно врз лекувањето. Во такви случаи е потребно да се информираат роднините на  
болниот (член 21, став 2). Лекарот е должен при приемот во болница да ги извести пациентите за рутинските постапки, за начините на лекувањето и за медицинско ­ техничките можности со кои располага здравствената установа (член 23).

Кодексот на стоматолошката етика и деонтологија на Стоматолошката комора на Република Македонија ја уредува и должноста на докторот ­ стоматолог  да го информира пациентот за неговата болест и за исходот, кога станува збор за неизлечива болест, како и обврската за давање неопходна лекарска грижа и морална поддршка на овие пациенти (член 29).

Според  Кодексот  на  медицинската  деонтологија  на  Лекарската  комора  на  Македонија,  лекарот,  по  сопствена  процена  по  секој  зафат,  може  да  бара писмена  согласност  од  болниот  откако  ќе  го  информира  за  испитувањата,  за  дијагнозата, за начините на лекувањето и за прогнозата. Посебна грижа и одговорност за лекарот претставуваат малолетните лица и лицата под старателство. Во такви случаи при подготовките за зафатот, односно при планираното лекување,  треба да биде добиена посебна согласност од правните застапници на болниот,  освен ако тој не се наоѓа во конкретна животна опасност (член 22).

И Кодексот на стоматолошката етика и деонтологија на Стоматолошката комора  на  Република  Македонија  го  обврзува  докторот ­ стоматолог  да  побара  писмена согласност за одредени интервенции; кај малолетни лица оваа согласност се бара од нивниот родител, старател или правен застапник (член 30, став  1). Оваа обврска може да не се почитува само во случаи кога пациентот се наоѓа  во животна опасност (член 30, став 2).  

Во  согласност  со Кодексот  на  професионални  етички  должности  и  права  на  фармацевтите на Македонија , фармацевтот е должен да ги соопштува сите  информации  во  врска  со  лекот  на  пациентот  и  тоа  усно  или  писмено,  при  тоа  ставајќи го на прво место здравјето на пациентот, а не цената на лекот (член 19).  Истовремено, „фармацевтот е должен да одбие издавање лекови кои, според неговото стручно убедување и совест, би можеле да бидат неетички или штетни за пациентот. Фармацевтот треба да се потпира врз своето знаење и совест и при тоа да биде независен од разни влијанија или од несоодветни желби на пациентите, неговите роднини и друго“ (член 20).

Дополнителни важни информации


За  да  се  обезбеди  заштита  на  здравјето  на  дарителите  и  примателите  на  крв,  со  Законот  за  безбедност  во  снабдувањето  со  крв  се  уредени  прашањата на чување на примероците од серум од секоја единица издадена крв за тестирање пет години од денот на извршеното тестирање (член 23), забранета е дистрибуција и употреба на крв и крвни компоненти ако  не може да се докаже нивното потекло и ако не ги исполнуваат условите утврдени со овој закон (член 24), како и да обезбеди да можат да се следат  (установата за трансфузиска медицина е должна да обезбеди крвта и крвните компоненти што се собрани, подготвени, складирани и дистрибуирани во Република Македонија да можат да се следат од дарителот на крв до примателот на крвта и обратно ­ член 25, став 1 ­ односно здравствената установа во која се дистрибуираат крв и крвни компоненти заради употреба е должна да обезбеди добиената крв да може да се следи до примателот на крвта и обратно, преку единицата за трансфузиска медицина – член 25, став 2). За да се обезбеди следењето, се применува систем за идентификација на  секое поединечно дарување крв и крвни компоненти со кое без каква било грешка може да се идентификува секое поединечно дарување и тип на крв и крвни компоненти кои мора да бидат означени.

Во Законот за заштита на правата на пациентите е содржана посебна глава за заштита на правата на пациентите според која на установата е обврска да се грижи за заштита на правата на пациентите и да дава правни совети и правна помош на пациентите во однос на остварувањето и заштитата на нивните права (член 33); на болничките здравствени установи е обврска да назначат советник за заштита на правата на пациентите (член 44) со точно утврдени обврски ­ да дава правни совети и правна помош на пациентите во однос на остварувањето и заштитата на нивните права; да разгледува усни и писмени поплаки од пациенти и да дава мислење за нивно решавање до директорот на здравствената установа; да посредува во мирното  решавање  на  прашањата  меѓу  пациентот  и  здравствениот  работник подигнати со усна поплака; да води досие за секоја усна или писмена поплака на пациентите, како и на други поведени правни постапки за заштита на правата на пациентите на здравствената установа, кое, по завршување на  постапката, станува составен дел од медицинското досие на пациентот; да ги информира и обучува здравствените работници во здравствената установа за остварувањето на правата на пациентите во согласност со овој закон;  да врши и други задачи заради заштита на правата на пациентите во здравствената установа, да определи на лесно достапно место и јасно да означи  „Канцеларија на советникот за заштита на правата на пациентите“.
Во здравствените установи во кои не се сместуваат пациенти, во согласност со членот 45 од Законот, се спроведуваат активности на давање правни совети и правна помош на пациентите во однос на остварувањето и заштитата на нивните права; разгледување усни и писмени поплаки од пациенти и дава мислење  за  нивно  решавање  до  директорот  на  здравствената  установа; посредување во мирното решавање на прашањата меѓу пациентот и здравствениот работник подигнати со усна поплака; водење досие за секоја усна или писмена поплака на пациентите, како и на други поведени правни постапки  за  заштита  на  правата  на  пациентите  на  здравствената  установа, кое, по завршување на постапката, станува составен дел од медицинското досие на пациентот; информирање и обучување на здравствените работници во здравствената установа за остварување на правата на пациентите во согласност со овој закон; и вршење и други задачи заради заштита на правата на пациентите во здравствената установа. Заради информирање и запознавање со правата што произлегуваат од Законот за заштита на правата на пациентите,  здравствената установа е  должна, на видно и лесно достапно место, да го истакне текстот на Законот.

Закон за заштита на правата на пациентите

1

Закон за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 82/2008.pdf

2

Закон за изменување  на Законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 12/2009.pdf

3

Закон за изменување  на Законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник  бр. 53/2011.pdf

4

Закон за изменување и дополнување на законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 150/2015.pdf

5

Закон за изменување и дополнување на Законот за заштита на правата на пациентите, Службен весник бр. 190/2019.pdf

 

Закон за ментално здравје

1

Закон за ментално здравје, Службен весник бр. 71/2006.pdf
2 Закон за изменување и дополнување на законот за ментално здравје, Службен весник бр. 150/2015.pdf

 

Закон за заштита на населението од заразни болести

1

Закон за заштита на населението од заразни болести,Службен весник бр. 66/2004.pdf

2

Закон за изменување и дополнување на Законот за заштита на населението од заразни болести,Службен весник бр. 139/2008.pdf

3

Закон за изменување и дополнување на Законот за заштита на населението од заразни болести,Службен весник бр. 99/2009.pdf

4

Одлука на Уставен суд, У. бр. 94-2010.pdf

5

Закон за изменување и дополнување на Законот за заштита на населението од заразни болести, Службен весник бр. 149/2014.pdf

6

Закон за изменување и дополнување на законот за заштита на населението од заразни болести, Службен весник бр. 150/2015.pdf

7

Закон за изменување и дополнување на Законот за заштита на населението од заразни болести, Службен весник бр. 37/2016.pdf

8

Закон за изменување и дополнување на законот за заштита на населението од заразни болести, Службен Весник бр. 257/2020

 

Поврзани прописи

 I
II
III
 IV
 V
VI
VII
VIII
IX
X

 

Закон за прекинување на бременоста

1

Закон за прекинување на бременоста, Службен весник бр. 87-2013.pdf (во сила)

2

Закон за изменување на Законот за прекинување на бременоста, Службен Весник бр.164-2013.pdf

3

Закон за изменување на Законот за прекинување на бременоста, Службен весник бр. 144/2014.pdf

4

Закон за изменување и дополнување на Законот за прекинување на бременоста, Службен весник бр. 149/2015.pdf

5

Закон за прекинување на бременоста, Службен весник на бр. 101/2019.pdf

 

Закон за безбедност во снабдување со крв

1

Закон за безбедност во снабдување со крв, Службен весник бр. 110/2007.pdf

2

Закон за изменување на Законот за безбедност во снабдувањето со крв, Службен Весник бр.164-2013.pdf

3

Закон за изменување на Законот за безбедност во снабдувањето со крв, Службен весник бр. 144/2014.pdf

4

Закон за изменување и дополнување на Законот за безбедност во снабдувањето со крв, Службен весник бр. 150/2015.pdf

 

Закон за биомедицинско потпомогнато оплодување

1

Закон за биомедицинско потпомогнато оплодување, Службен весник бр. 37/2008.pdf

2

Закон за изменување на Законот за биомедицинско потпомогнато оплодување, Службен Весник бр.164-2013.pdf

3

Закон за изменување и дополнување на Законот за биомедицинско потпомогнато оплодување, Службен весник бр. 149/2014.pdf

4

Закон за изменување и дополнување на Законот за биомедицинско потпомогнато оплодување, Службен весник бр. 192/2015.pdf

5

Закон за изменување и дополнување на Законот за биомедицинско потпомогнато оплодување, Службен весник бр. 37/2016.pdf

 

Закон за земање и пресадување на делови од човечкото тело заради лекување

 

1

Закон за земање и пресадување на делови од човечкото тело заради лекување, Службен весник бр.47-2011.pdf

2

Закон за дополнување на Законот за земање и пресадување на делови од човечкото тело заради лекување, Службен весник бр. 136-2011.pdf

3

Закон за изменување и дополнување на Законот за земање и пресадување на делови од човечкото тело заради лекување, Службен весник бр. 91-2013.pdf

4

Закон за изменување на Законот за земање и пресадување на делови на човечкото тело заради лекување, Службен Весник бр.164-2013.pdf

5

Закон за дополнување на Законот за земање и пресадување на делови на човечкото тело заради лекување, Службен весник бр. 27/2014.pdf

6

Закон за дополнување на законот за земање и пресадување на делови од човечкото тело заради лекување, Службен весник бр. 112-2014.pdf

7

Закон за изменување на Законот за земање и пресадување на делови од човечкото тело заради лекување, Службен весник бр. 144/2014.pdf

8

Закон за изменување и дополнување на законот за земање и пресадување на делови од човечкото тело заради лекување, Службен весник бр. 124/2015.pdf

9 Закон за изменување и дополнување на законот за земање и пресадување на делови од човечкото тело заради лекување, Службен весник бр. 149/2015.pdf
10

Закон за изменување и дополнување на Законот за земање и пресадување на делови на човечкото тело заради лекување, Службен весник бр. 37/2016.pdf

 

© 2011 healthrights.mk. All Rights Reserved. ESE
Copyright 2011. Joomla 1.7 templates. © 2011 healthrights.mk. All Rights Reserved. ESE